Vinca major subsp. major

Λεύκες -  12/04/2007

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Vinca major (L. 1753) subsp. major είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Ο Θεόφραστος το ονομάζει «χαμαιδάφνη», αφού είναι συγγενής της πικροδάφνης αλλά αναπτύσσεται χάμω στο έδαφος.

Η χρήση του φυτού ως φαρμακευτικό βότανο ανάγεται στην αρχαιότητα. Ο Διοσκουρίδης την αναφέρει ως «κληματίδα, φιλαιτέριον, δαφνοειδές, μυρσινοειδές ή πολυγονοειδές» και απέδιδε στα φύλλα και τα κοτσάνια της πολλές θεραπευτικές ιδιότητες για την αντιμετώπιση του πονόδοντου, της δυσεντερίας και της διάρροιας.

Περιέχει αλκαλοειδή, καροτίνη, βιταμίνη C, σαπωνοειδείς ουσίες, τανίνες και γαλακτικό οξύ. Από τα αλκαλοειδή, η βινκαμίνη χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική ως αγγειοδιασταλτικό και ως διεγερτικό του εγκεφάλου και η ρεσερπίνη για να κατεβάζει την αρτηριακή πίεση.

Βιότοπος: υγρές, σκιερές θέσεις σε υψόμετρα 0-110 μ.

Πολυετές φυτό, αναρριχητικό ή έρπον με φύλλα μεγάλα, λεία λογχοειδή, συχνά καρδιοειδή στη βάση με κοντό μίσχο. Καλλιεργείται σαν καλλωπιστικό.

Άνθη μπλέ-ιώδη, μονήρη, με διάμετρο 4-5 εκ., πενταμερή, με σωλήνα τριχωτό εσωτερικά και μακρύ ποδίσκο. Σε υγρές και σκιερές τοποθεσίες. 

Άνθιση: μέσα Μαρτίου - αρχές Ιουνίου

Ετυμολογία:

Vinca < αβέβαιας ετυμολογίας - πιθανώς από το pervinca < pervínco νικώ (τις ασθένειες εννοείται) ή vínco νικώ.

major < ορθογραφικά λανθασμένη (αλλά ισχύουσα) μορφή του magnus = μείζων, μέγιστη.

.

Nerium oleander ροδοδάφνη - πικροφυλλάδα

Ρεματιά Βαρσαμίτη, 03/08/2004

Μέσα στο φαιοκίτρινο τοπίο του μακρού και ξηροθερμικού αμοργιανού καλοκαιριού, η πικροδάφνη πλουτίζει το μάτι με πράσινες και κόκκινες αποχρώσεις.
Η πικροδάφνη (Nerium oleander L. 1753) ονομάζεται στην Αμοργό «φυλλάδα» και «πικροφυλλάδα», από το πλούσιο φύλωμμά της με έμφαση στα πικρά και δηλητηριώδη φύλλα της που, φυσικά, δεν μπορούν να τα φάνε τα κατσίκια.
Κοινό όνομα: πικροδάφνη, ροδοδάφνη.
Βιότοπος: ρεματιές και φαράγγια  με συνεχή ή εποχική ροή νερού, σε υψόμετρα 0-700 μ..
Φύλλα λογχοειδή, οξύληκτα, ανά τρία σε σπονδύλους, σκληρά.
Τα άνθη είναι μεγάλα, ρόδινα και φύονται σε ομάδες στις άκρες των βλαστών.
Είναι φυτό πολύ δηλητηριώδες αλλά και πολύ διακοσμητικό, γι' αυτό, και φυτεύεται σε κήπους, πρανή και νησίδες αυτοκινητόδρομων.
Ανθίζει Μάιο - Ιούλιο.

Ετυμολογία:
Nerium > νεαρός > νηρός > νερό ==> το νερό μιας πηγής = Νήριον
oleander > arodándrum παραφθορά της ελληνική λέξης ροδόδενδρον - μεσαιωνικό όνομα για την ροδοδάφνη.

«ῥοδοδάφνη· οἱ δὲ σπόγγος, οἱ δὲ αἱμοσταφίς, οἱ δὲ νήριον, οἱ δὲ ῥοδόδενδρον, Ῥωμαῖοι ῥοράνδρουμ, οἱ δὲ λαυρορόσα, Λουκανοὶ ἰκμανή, Αἰγύπτιοι σχινφί,...»
Διοσκουρίδης.

Πικροδάφνη ως καλλωπιστική στα Κατάπολα, 02/08/2004

Πικροδάφνη μαζί με καλαμιές στις Λεύκες, που είναι πλούσιες σε υπόγεια νερά

10/08/2004

Σκληρό και ανθεκτικό φυτό η πικροδάφνη ξεπηδάει μέσα από την σχισμή ενός βράχου στο ρέμα του Φονιά, που από την Χώρα κατεβαίνει κρεμαστό στα Κατάπολα

09/12/2005

Αυτή η πικροδάφνη ρίζωσε σε μια προεξοχή του βράχου της μονής Χοζοβιώτισσας και από τότε εποπτεύει το πέλαγος