Campanula laciniata

Κρίκελος - Μάιος 2019

φωτογραφία Απόστολος Χριστόπουλος

Η Campanula laciniata (L. 1753) είναι ενδημικό φυτό του Νότιου Αιγαίου με λίγες διάσπαρτες τοποθεσίες στην Αμοργό (Λαγκάδα, Κρίκελος), Σίκινο, Σέριφο, Φολέγανδρο, Ανάφη, Αστυπάλαια, Κάρπαθο και Κρήτη.
Περιγράφηκε από τον Λινναίο, με βάση δείγματα του Τουρνεφόρ του 1700 πιθανώς από την Φολέγανδρο.
Φυτό ποώδες, πολυετές, με παχιά ξυλώδη βάση, βλαστό διακλαδιζόμενο μήκους 20-60 cm και άνθη ανοιχτογάλανα. Ανθίζει από τα τέλη Απριλίου.
Σχηματίζει μικρούς πληθυσμούς σε βραχώδεις ασβεστολιθικές θέσεις, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 400 μέτρα.
Ετυμολογία:
Campanula < campana (λατιν.) από την μορφή του άνθους = Καμπανούλα.
laciniata < lacinia & lacinea, απόσπασμα, χώρισμα, λωρίδα = διαχωρισμένη, σχισμένη, κομματιασμένη ==> από την διάταξη των πετάλων.

Και μια φωτογραφία από την Κρήτη

του Βαγγέλη Παπιομύτογλου

 

Legousia snogerupii

Κρίκελο (Ξώδοτος) 23/05/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Legousia snogerupii (Biel & Kit Tan 2014) είναι ενδημικό είδος Αμοργού, Λέβιθων και Αστυπάλαιας  (με τις νησίδες της Σμύρνα και Οφιδούσα). Το φυτό περιγράφηκε το 2014 με δείγματα από την Αμοργό (Κρίκελος).
Βιότοπος: Γκρεμοί από σκληρό ασβεστόλιθο με ημισκιασμένα φρύγανα και πουρνάρια (Quercus coccifera) σε υψόμετρα, 0-100 (-600) μ.
Ποώδες ετήσιο φυτό. Ο βλαστός είναι συνήθως εύκαμπτος και ± κατακόρυφος. Το άνθος έχει σχήμα ευρέως καμπανοειδές και χρώμα γαλάζιο στο εξωτερικό μέρος με μεγάλο λευκό κέντρο (που αποτελεί βασικό αναγνωριστικό στοιχείο σε σχέση με παρόμοια είδη). 
Στην Αμοργό φύεται σε αρκετές θέσεις στον ΝΑ Κρίκελο και περιστασιακά σε ελάχιστες θέσεις σε Λαγκάδα, Θολάρια και Ρίχτι.
Άνθιση: Απρίλιος Μάιος.
Ετυμολογία:
Legousia < γένος αφιερωμένο στον Benigne Le Gouz de Gerland (1695-1774), Γάλλο ακαδημαϊκό ο οποίος ίδρυσε τον βοτανικό κήπο της Ντιζόν.
snogerupii < αφιερωμένο στο Σουηδό βοτανικό Sven Snogerup (1929-2013), που ερεύνησε την χλωρίδα του Αιγαίου για μια περίοδο 50 ετών, με σημαντικές ανακαλύψεις.

Legousia pentagonia

01-05-2009

Η Legousia pentagonia, (L.) Druce 1908, είναι φυτό της Ανατολικής Μρσογείου, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, φρύγανα σε υψόμετρα 0-800 (-1200) μ.
Είναι φυτό μονοετές, πολύκλαδο με τα κατώτερα φύλλα αντωοειδή, έμμισχα, τα ανώτερα επιφυή.
Στεφάνη μέχρι 3 εκ. πεντάγωνη εξ ου και το όνομα. Κάλυκας χνουδωτός με λοβούς στο 1/3 της στεφάνης, οξύληκτους.
Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Legousia > αφιερωμένο στον Benigne Le Gouz de Gerland (1695-1774) Γάλλο ακαδημαϊκό ο οποίος ίδρυσε τον βοτανικό κήπο της Ντιζόν.
pentagonia > πέντε + γωνία = πεντάγωνη. 

Campanula reiseri

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Καμπανούλα του Ρέισερ (Campanula reiseri Halacsy 1896) είναι ενδημική των Κυκλάδων και των Σποράδων. Η γεωγραφική κατανομή της περιλαμβάνει τα νησιά Γιούρα και Κυρά Παναγιά των Σποράδων, τις νήσους Άνδρο, Κέα και Δονούσα των Κυκλάδων και τις νησίδες Μάκαρες (Δονούσας), Στρογγυλή (Νάξου) και Χταπόδια (Μυκόνου). Ανάλογα με το νησί, υπάρχει και κάποια διαφοροποίηση στα φυτά, με συνέπεια να αναφέρονται διάφορα υποείδη ή ποικιλίες.
Το φυτό είναι διετής ή πολυετής πόα, με κυανά-ιώδη άνθη. Τα φύλλα σχηματίζουν ρόδακα. Ως τυπικό χασμόφυτο του Αιγαίου, φυτρώνει στις σχισμές απότομων παραθαλάσσιων βράχων, σε υψόμετρα 10 μέχρι 150 m. Ανθίζει από τα μέσα Απριλίου μέχρι και τον Μάιο. 

*** Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 1995 & 2009).

Ετυμολογία:
Campanula > campana (λατιν.) < campanula υποκοριστικό
reiseri > προς τιμήν του Αυστριακού ορνιθολόγου Othmar Reiser (1861 - 1936), ο οποίος είχε επισκεφθεί το 1894 τα νησιά Γιούρα και Κυρά Παναγιά.

Campanula laciniata

30/04/2011

photo Γιάννης Γαβαλάς

Campanula amorgina ένα φυτό φάντασμα

φωτογραφία από το ερμπάριο (φυτολόγιο) του Πανεπιστημίου Lund (Σουηδία)

Η Καμπανούλα της Αμοργού (Campanula amorgina Rech. f. 1936) είναι ένα φάντασμα. Αν υπάρχει, ίσως να είναι το πιο σπάνιο φυτό της Ελλάδας.
Το συνέλεξε στις 30 Ιουνίου 1932 ο κορυφαίος Αυστριακός βοτανικός Καρλ Ρέχινγκερ (Karl Heinz Rechinger, 1906-1998) από τη κορφή του Προφήτη Ηλία της Χώρας και το περιέγραψε το 1936 (in Beih. Bot. Centralbl. 54B: 646. 1936). Δείγμα του φυτού υπάρχει στο ερμπάριο (φυτολόγιο) του Πανεπιστημίου Lund (Σουηδία)
Από το 1932 κανείς ή ίσως ελάχιστοι έχουν δει το φυτό.
Η περιγραφή της Campanula amorgina έχει ως εξής:

Πολυετές ποώδες φυτό (ημικρυπτόφυτο). Οι βλαστοί, λεπτοί σαν νήματα (μέχρι 10 εκ.) και με πολλά
φύλλα, ανεβαίνουν από το κέντρο συνήθως γερτοί. Στην άκρη τους βγαίνουν λίγα μικρά άνθη με
σχήμα στενής "καμπάνας".
Εξάπλωση: Ενδημικό της Αμοργού. Έχει βρεθεί μόνο στο όρος Προφήτης Ηλίας. Ενδιαίτημα: Σχισμές ασβεστολιθικών βράχων. Υψόμετρο (m) 600-600
(Κυριάκου Γεωργίου, Πηνελόπης Δεληπέτρου: Απειλούμενα ενδημικά είδη της χλωρίδας στη Νότια Ελλάδα, Αθήνα 2000)

Σύμφωνα με τον τελευταίο κατάλογο των φυτών της Ελλάδας (Vascular plants of Greece an annotated checklist, 2013) η Campanula amorgina δεν υπάρχει και ταυτίζεται με την Campanula heterophylla (κλικ εδώ), η οποία είναι ενδημική των νότιων Κυκλάδων με κέντρο την Αμοργό. Η αναθέωρηση αυτή δείχνει να είναι σωστή, γιατί η Campanula heterophylla έχει βρεθεί και στον Προφήτη Ηλία και στην ορθοπλαγιά της Χοζοβιώτισσας που κατεβαίνει από την κορφή του Προφήτη Ηλία μέχρι την θάλασσα.

Αλλά ποιος ξέρει; Το φυτό - φάντασμα μπορεί να υπάρχει...

Αποξηραμένα τμήματα της Campanula amorgina (Πανεπιστήμιο Lund)

Η ετικέτα καταχώρησης της Campanula amorgina από τον K. H. Rechinger στο ερμπάριο του Πανεπιστημίου Lund

Campanula heterophylla

05/07/2014

photo (c) Γιάννης Γαβαλάς

Η Καμπανούλα η ετερόφυλλη (Campanula heterophylla L. 1753) είναι ενδημική των Νότιων Κυκλάδων, με κέντρο την Αμοργό.
Στην Αμοργό φύεται σε (Λαγκάδα, Θολάρια, Κρίκελο, Ποταμό, Προφήτη Ηλία, Χοζοβιώτισσα, Μούρο. Και στα νησιά μας Κέρο, Δονούσα και Νικουριά.
Από τα άλλα κυκλαδονήσια αναφέρεται από την Φολέγανδρο (και τη νησίδα Καρδιώτισσα) και από την Σίκινο (και τη νησίδα Καλόγερος).
Το φυτό περιέγραψε το 1700 (Relation d’un Voyage du Levant) από την Κέρο ο Γάλλος βοτανικός Πιτόν ντε Τουρνεφόρ με την μακρόσυρτη ονομασία «Καμπανούλα η πετραία, μετά κατωτέρων φύλλων Λευκανθούς και των λοιπών Νουμμουλαρίας» (Campanula saxatilis, foliis inferioribus Bellidis, caeteris Nummulariae).
Από τα δείγματα του Τουρνεφόρ ο Λινναίος (Linnaeus) το 1753 περιέγραψε το φυτό με το σημερινό επιστημονικό του όνομα Campanula heterophylla.
Από την Κέρο συνέλεξε επίσης αυτή την καμπανούλα ο Άγγλος βοτανικός Τζον Σίμπθορπ (Sibthorp) και μια υδατογραφία της περιλαμβάνεται στο περιώνυμο έργο του Flora Graeca.
H Campanula heterophylla είναι πολυετές ποώδες φυτό, που φύεται σε σχισμές ασβεστολιθικών βράχων.
Έχει λεπτούς βλαστούς και πολλά στρογγυλά και σχεδόν άμισχα φύλλα, που του δίνουν μια συμπαγή μορφή.
Αραιανθής με άνθη σε χρώμα λιλά-μοβ.
Ανθίζει το καλοκαίρι, Ιούνιο - Αύγουστο, σε υψόμετρα (50-) 200-700 μέτρα.

Ετυμολογία:
Campanula > campana (λατιν.) < campanula υποκοριστικό ==> από την μορφή του άνθους = Καμπανούλα.
heterophyllus, a, um > έτερος + φύλλο ==> αναφέρεται σε ακανόνιστα φύλλα ή  ελάσματα = ετερόφυλλη.