Delphinium peregrinum

Χώρα 28/05/2020

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Delphinium peregrinum (L. 1753) είναι φυτό της Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, τις Κυκλάδες και την Αμοργό. Περιέργως είναι πολύ σπάνιο στην Κρήτη.
Στην Αμοργό αναφέρεται σε πολλές θέσεις: Χώρα, Νικουριά, Όρμος Αιγιάλης, Λαγκάδα, Μεταλλείο, Κόρακας και Κάτω Κάμπος στην Κάτω Μεριά.

Βιότοπος: μεσογειακοί θαμνώνες, φρύγανα, πευκοδάση και διάκενα δασών, ξηρά λιβάδια, πετρώδεις ακτές, σε υψόμετρα 0-900 (-1700).

Ετήσιο φυτό με όρθιο διακλαδιζόμενο χνουδωτό  βλαστό, με ύψος έως 1 μέτρο. Είναι τοξικό φυτό, εξαιτίας των αλκαλοειδών που περιέχει

Φύλλα παλαμοσχιδή και πτεροσχιδή με στενούς λοβούς, τα ανώτερα γραμμοειδή. 

Τα ζυγόμορφα, έμμισχα, χνουδωτά άνθη σχηματίζουν αραιούς βότρεις, κυανού-βιολετί χρώματος. Από τα 5 πέταλα της στεφάνης το επάνω φέρει μακρύ ιώδες πλήκτρο, που μοιάζει με σωλήνα και είναι στραμμένο προς τα πάνω. Τα ανώτερα πέταλα φέρουν πλευρικά πτερύγια.

Ανθίζει από τα μέσα Μαΐου μέχρι τον Αύγουστο.

Ετυμολογία:

Delphinium < δελφίνιον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης < δελφίν ==> αναφορά στο άνθος με το μακρύ πλήκτρο που μοιάζει με δελφίνι = Δελφίνιον.

peregrinum (λατιν.) = ξένο, εξωτικό ==> με την έννοια της περιπλάνησης, κάτι που είναι εδώ κι εκεί.

Ηρακλειά 05-06-2008

photo Γιάννης Γαβαλάς

Delphinium staphisagria

Θεολόγος (Κρίκελος) 23/05/2021

φωτογραφία: Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Delphinium staphisagria (L. 1753) είναι μεσογειακό είδος με ευρεία εξάπλωση στα νησιά του Αιγαίου. Στην Αμοργό φύεται κυρίως στην περιοχή του Κρίκελου. Είναι φυτό τοξικό.
Συνώνυμο: Staphisagria macrosperma (Spach 1828)
Βιότοπος: εποχιακά υγρά σημεία σε ελαιώνες, χαράδρες και αγροτικές εκτάσεις σε υψόμετρα 0-800 μ.
Ισχυρό, όρθιο διετές φυτό ύψους 10-15 εκ. Βασικά φύλλα μαραμένα στην άνθιση.
Άνθη σε βαθύ μπλε ή μωβ-μπλε χρώμα. Σπέρματα 3-6 μεγάλα, τριγωνικά.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούλιος.
Ετυμολογία:
Delphinium < δελφίνιον (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) < δελφίν ==> αναφορά στο επιμήκες  πλήκτρο (νεκταρινό σωλήνα) που μοιάζει με δελφίνι.
staphisagria < σταφίς (φυτό που αναφέρουν ο Ιπποκράτης και ο Διοσκουρίδης) + αγρία = αγριοσταφίδα.
macrosperma < μακρός + σπέρμα.

 

Ranunculus trichophyllus

Ρέμα Αγίου Θωμά 24/03/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο Ranunculus trichophyllus (Chaix, 1785) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με διάσπαρτη εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα στα κατάλληλα ενδιαιτήματα.
Στις Κυκλάδες αναφέρεται από την Αμοργό, την Νάξο και την Άνδρο.
Βιότοπος: ρυάκια με αργή ροή, εποχιακά λιμνία γλουκού νερού σε υψόμετρα 0-2000 μ.
Ετήσιο ή πολυετές φυτό. Βλαστοί άκαμπτοι και φύλλα τριχοειδή βυθισμένα στο νερό.
Άνθη μοναχικά, με λευκά πέταλα και νέκταρ.
Άνθιση: μέσα Μαρτίου - Ιούνιος.

Ετυμολογία:
Ranunculus < rana βάτραχος (ο Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο») = βατράχιο, επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον.
trichophyllus < θριξ (τριχός) + φύλλον ==> από τα τριχοειδή φύλλα.

 

Ranunculus sardous

Το Βατράχιον της Σαρδηνίας (Ranunculus sardous, Crantz 1763) είναι ευρασιατικό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα. Φύεται σε οικότοπους γλυκών υδάτων και σε υγρές τοποθεσίες που διατηρούνται μέχρι την άνοιξη. 
Αναφέρεται από εποχιακό λιμνίο στα Κατάπολα.
Ανθίζει από τον Μάρτιο μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού ανάλογα με το υψόμετρο και την υγρασία της θέσης.
Ετυμολογία:
Ranunculus < rana βάτραχος. Ο Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο» = βατράχιο, επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον.
sardous < Sardinia Sardegna = της Σαρδηνίας.

Ranunculus peltatus subsp. peltatus

Φύεται σε εποχιακά λιμνία. Αναφέρεται από το φράγμα Καταπόλων.

Ranunculus sprunerianus

10-04-2011

Ο Ranunculus sprunerianus, Boiss. 1843, είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Πολυετές, τριχωτό ή χνουδωτό, πολύκλαδο φυτό, 40-80 εκ, με κυλινδρικές κονδυλώδεις ρίζες
φύλλα βάσης δικοειδή-καρδιοειδή, τρίλοβα ή πεντάλοβα, με λοβούς λίγο πριονωτούς.
Βιότοπος: εποχικά υγρές τοποθεσίες, βραχώδεις θέσεις σε μακία και γκαρίγκ (garigue) βλάστηση, δολίνες σε κωνοφόρα δάση, σε υψόμετρα 0-1300 (-1900) μ.
Άνθη πολυάριθμα, κίτρινα.
Άνθιση Απρίλιο - Μάιο

Ετυμολογία:
Ranunculus > rana βάτραχος. Ο Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο» = βατράχιο, επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον.
sprunerianus > αφιερωμένος στον Βαυαρό βοτανικό Wilhelm von Spuner (1805-1874).

Clematis cirrhosa

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Κληματίδα η βοστρυχώδης (Clematis cirrhosa, L. 1753), είναι μεσογειακό φυτό. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα με εξαίρεση την βορειοδυτική χώρα.
Είναι αειθαλής, αναρριχώμενος θάμνος με ξυλώδεις βλαστούς.
Φύλλα απλά, 2,5-5 εκ., λεία, πριονωτά, τρίλοβα ή πτεροχιδή, με οδοντωτά φυλλάρια. .
Βιότοπος: φράχτες, ζώνη μεσογειακής μακκίας, σε υψόμετρα 0-600 (-1000) μ.
Τα πενταμερή, κωδωνοειδή, χνουδωτά, κρεμαστά, λευκοκίτρινα άνθη φύονται στους βλαστούς του προηγούμενου έτους.
Ανθίζει φθινόπωρο και χειμώνα και συχνά τα άνθη είναι τόσα πολλά που σκεπάζουν το φυτό. Στην ωρίμανση πλήθος αχαίνια δίνουν την εντύπωση λευκής κόμης.

Ετυμολογία:
Clematis > κλήμα, κλήματος (κλάδος αμπέλου, κληματόβεργα) = Κληματίς.
cirrhosa > cirrus, η έλικα του κλήματος, βόστρυχος (πλεξίδα-μπούκλα μαλλιών) = βοστρυχώδης

Adonis microcarpa

Ο Adonis microcarpa, DC. 1817, είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση στο μεγαλύτερο τμήμα της Ελλάδας και κυρίως στα νησιά.
Έχει ευρεία εξάπλωση στην Αμοργό: Νικουριά, Ποταμός, Λαγκάδας Κρίκελος, Τερλάκι, Κάψαλα και Αγία Βαρβάρα της Χώρας, Κατάπολα.
Φύεται επίσης στα νησιά Ηρακλειά, Δονούσα, Κίναρος, Κουφονήσι, Λέβιθα και Σχινούσα.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, φρύγανα, ελαιώνες, ακαλλιέργητα χωράφια σε υψόμετρα 0-300 (-700) μ.
Μονοετής πόα.
Φύλλα πτερόμορφα σχισμένα νηματοειδώς.
Άνθη πορτοκαλοκίτρινα ή κόκκινα με 5 εύπτωτα σέπαλα. Πέταλα 6-10.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο

Ετυμολογία:
Adonis > Άδωνις, μυθολογικό πρόσωπο που ξεχώριζε για την ομορφιά του.
microcarpa > μικρός + καρπός = μικρόκαρπος.

Ranunculus creticus

O Ranunculus creticus L. 1853, είναι ενδημικός του Νότιου Αιγαίου: Κρήτη, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Δ/ΝΔ Μικρά Ασία (Μαρμαρίδα), ενώ πρόσφατα αναφέρθηκε και από την Κύπρο.
Στα νησιά μας φύεται στην Αμοργό και την Κέρο.
Προστατεύεται από τον Ελληνικό Νόµο (Προεδρικό διάταγµα 67/81) και συµπεριλαµβάνεται στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN ως απειλούµενο.
Βιότοπος: εποχικά υγρές θέσεις, βραχώδεις περιοχές, χαράδρες, σκιερά πρανή, γενικά σε ασβεστόλιθο, σε υψόμετρα 0-1300 m.
Πολυετές φυτό, ριζωματώδες, με ένα σύμπλεγμα κωνικών κονδύλων.
Βλαστός, ύψους 29-60 εκ., άκαμπτος, όρθιος, τριχωτός.
Φύλλα μεγάλα, μέχρι 12 εκ., νεφροειδή με λοβούς οδοντωτούς.
Άνθη χρυσοκίτρινα με διάμετρο έως 3 εκ.
Ανθίζει Μάρτιο - Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Ranunculus > rana βάτραχος. Ο Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο» = βατράχιο, επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον.
creticus, a, um > Creta Κρήτη.

Anemone pavonina

Αρκεσίνη

Η Anemone pavonina, Lam. 1783, είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα, εκτός της Κρήτης όπου υοάρχει η Anemone hortensis.
Συνώνυμο: Anemone hortensis subsp. pavonina (Lam.) Arcang.
Βιότοπος: φρύγανα, αγροί, λιβάδια, σε υψόμετρα 0-800 (-1500) μ.
Φύλλα παρόμοια με αυτά της A. hortensis, ακέραια ή τρίλοβα, λογχοειδή, τα κατώτερα βαθιά παλαμόλοβα με έντονα οδοντωτούς λοβούς.
Πέταλα 7-12 συνήθως κόκκινα με λευκή βάση με αποτέλεσμα ένα πολύ εντυπωσιακό άνθος. Στη Νότια Ελλάδα απαντάται με άνθη ρόδινα ή ιώδη. Ανθήρες κυανοιώδεις.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Anemone > ανεμώνη > άνεμος ==> από την ευκολία που κινούνται οι μίσχοι στον άνεμο ή για την τυπική ανεμοφιλική διάδοση αυτού του γένους.
pavonina > pavus pavonis παγώνι, ταώς ==> για ένα κίτρινο σημείο στη βάση των πετάλων που θυμίζει το μάτι του παγωνιού.

Adonis microcarpa Άδωνις ο μκρόκαρπος

Χώρα, 30/03/2007

Ο Adonis microcarpa, DC. 1817, είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση στο μεγαλύτερο τμήμα της Ελλάδας και κυρίως στα νησιά.

Έχει ευρεία εξάπλωση στην Αμοργό: Νικουριά, Ποταμός, Λαγκάδας Κρίκελος, Τερλάκι, Κάψαλα και Αγία Βαρβάρα της Χώρας, Κατάπολα.

Φύεται επίσης στα νησιά Ηρακλειά, Δονούσα, Κίναρος, Κουφονήσι, Λέβιθα και Σχινούσα.
Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές, φρύγανα, ελαιώνες, ακαλλιέργητα χωράφια σε υψόμετρα 0-300 (-700) μ.
Μονοετής πόα.
Φύλλα πτερόμορφα σχισμένα νηματοειδώς.
Άνθη πορτοκαλοκίτρινα ή κόκκινα με 5 εύπτωτα σέπαλα. Πέταλα 6-10.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο

Ετυμολογία:
Adonis > Άδωνις, μυθολογικό πρόσωπο που ξεχώριζε για την ομορφιά του.
microcarpa > μικρός + καρπός = μικρόκαρπος.

Ηρακλειά 04/03/2008

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς

Χώρα  28/03/2008

Χώρα  28/03/2008

Clematis cirrhosa L. - Κληματίς η βοστρυχώδης

Αρκεσίνη (Κάτω Μεριά) 11/12/2005

Η Κληματίδα η βοστρυχώδης (Clematis cirrhosa, L. 1753), είναι μεσογειακό φυτό. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα με εξαίρεση την βορειοδυτική χώρα.
Είναι αειθαλής, αναρριχώμενος θάμνος με ξυλώδεις βλαστούς.
Φύλλα απλά, 2,5-5 εκ., λεία, πριονωτά, τρίλοβα ή πτεροχιδή, με οδοντωτά φυλλάρια. .
Βιότοπος: φράχτες, ζώνη μεσογειακής μακκίας, σε υψόμετρα 0-600 (-1000) μ.
Τα πενταμερή, κωδωνοειδή, χνουδωτά, κρεμαστά, λευκοκίτρινα άνθη φύονται στους βλαστούς του προηγούμενου έτους.
Ανθίζει φθινόπωρο και χειμώνα και συχνά τα άνθη είναι τόσα πολλά που σκεπάζουν το φυτό. Στην ωρίμανση πλήθος αχαίνια δίνουν την εντύπωση λευκής κόμης.

Ετυμολογία:
Clematis > κλήμα, κλήματος (κλάδος αμπέλου, κληματόβεργα) = Κληματίς.
cirrhosa > cirrus, η έλικα του κλήματος, βόστρυχος (πλεξίδα-μπούκλα μαλλιών) = βοστρυχώδης.

 Ηρακλειά 25/11/2011

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς

Αγία Αικατερίνη (Χώρα), 16/12/2005

Αρκεσίνη (Κάτω Μεριά) 11/12/2005

Nigella doerfleri

Αμοργός 29/04/2011

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Η Nigella doerfleri Vierhapper, 1926 είναι ενδημική
της Κρήτης, των Κυκλάδων, των Αντικύθηρων και της νησίδας Βελοπούλα.
Ανήκει στο σύμπλεγμα της Nigella arvensis (τα είδη της Nigella είναι γνωστά με τα ονόματα μαυροκούκι ή άγριο κύμινο) αλλά απομονώθηκε νωρίς από τον κύριο κλάδο της arvensis, περισσότερο από 2 εκατομμύρια χρόνια πριν.
Φύεται σε ξηρές θαμνώδεις τοποθεσίες.
Ανθίζει Απρίλιο - Μάιο.
Αν και ενδημικό έχει ευρεία εξάπλωση στα νησιά μας: Αμοργός (Αιγιάλη, Κάτω Μεριά, Χώρα), Αμοργοπούλα, Δονούσα, Ηρακλειά, Κέρος, Κίναρος, Κουφονήσια, Λέβιθα, Σχινούσα.

Ετυμολογία:
Nigella > υποκοριστικό του niger (μαύρος) = μαυριδερή, αναφέρεται στο χρώμα των σπερμάτων.
doerfleri > αφιερωμένη στο Αυστραικό βοτανικό Ignaz Doerfler (Dörfler, 1866-1950).

Nigella damascena

29/04/2011

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Nigella damascena

Χώρα 25/04/2005 Chora

Anemone pavonina

Αρκεσίνη -23/03/2006

Η Anemone pavonina, Lam. 1783, είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα, εκτός της Κρήτης όπου υοάρχει η Anemone hortensis.
Συνώνυμο: Anemone hortensis subsp. pavonina (Lam.) Arcang.
Βιότοπος: φρύγανα, αγροί, λιβάδια, σε υψόμετρα 0-800 (-1500) μ.
Φύλλα παρόμοια με αυτά της A. hortensis, ακέραια ή τρίλοβα, λογχοειδή, τα κατώτερα βαθιά παλαμόλοβα με έντονα οδοντωτούς λοβούς.
Πέταλα 7-12 συνήθως κόκκινα με λευκή βάση με αποτέλεσμα ένα πολύ εντυπωσιακό άνθος. Στη Νότια Ελλάδα απαντάται με άνθη ρόδινα ή ιώδη. Ανθήρες κυανοιώδεις.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Anemone > ανεμώνη > άνεμος ==> από την ευκολία που κινούνται οι μίσχοι στον άνεμο ή για την τυπική ανεμοφιλική διάδοση αυτού του γένους.
pavonina > pavus pavonis παγώνι, ταώς ==> για ένα κίτρινο σημείο στη βάση των πετάλων που θυμίζει το μάτι του παγωνιού..

.

Anemone coronaria var. cyanea / Ανεμώνα η στεφανωματική, κυανή

Χώρα - Κατάπολα, 16/12/2005

Η Ανεμώνη η στεφανωματική (Anemone coronaria L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Είναι η πιο κοινή ανεμώνη της ελληνικής υπαίθρου και απαντάται σε ένα πλήθος μορφών και χρωμάτων.
Φύλλα σπονδύλου και βάσης πολυσχιδή.
Βιότοπος: φρύγανα, λιβάδια, ελαιώνες, σε υψόμετρα 0-700 (-1200) μ.
Άνθη μεγάλα, συνήθως με πέντε σέπαλα, μερικές φορές πολύ περισσότερα, μήκους μέχρι 4εκ. και ανθήρες πολλοί, μαύροι-βιολετί. Τα χρώματα των σέπαλων είναι πάρα πολλά με πιο κοινά τα κόκκινα, λευκά, ιώδη, γαλάζια και ροζ. Η μορφή τους επίσης ποικίλει καθώς μπορούν να είναι από στρογγυλά μέχρι οξύληκτα. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλήθος ποικιλιών που πολλές φορές δημιουργούν πραγματικά πολύχρωμα χαλιά σε ελαιώνες και αγρούς. var. rosea var. cyanea var. phoenica var. alba.
Ανθίζει Νοέμβριος - Απρίλιος.

Ετυμολογία:
Anemone > ανεμώνη > άνεμος ==> από την ευκολία που κινούνται οι μίσχοι στον άνεμο ή για την τυπική ανεμοφιλική διάδοση αυτού του γένους.
coronarius, -a, um > coróna στέμμα, στέφανο (κεφαλής) - επειδή ειναι κατάλληλη για στέφανα, γιρλάντες κλπ = στεφανωματική.

Ποταμός - Αιγιάλη
φωτογραφία: Βαγγέλης Βασσάλος

Ranunculus creticus

Χώρα, 30/03/2007

O Ranunculus creticus L. 1853, είναι ενδημικός του Νότιου Αιγαίου: Κρήτη, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα, Δ/ΝΔ Μικρά Ασία (Μαρμαρίδα), ενώ πρόσφατα αναφέρθηκε και από την Κύπρο.
Στα νησιά μας φύεται στην Αμοργό και την Κέρο.
Προστατεύεται από τον Ελληνικό Νόµο (Προεδρικό διάταγµα 67/81) και συµπεριλαµβάνεται στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN ως απειλούµενο.
Βιότοπος: εποχικά υγρές θέσεις, βραχώδεις περιοχές, χαράδρες, σκιερά πρανή, γενικά σε ασβεστόλιθο, σε υψόμετρα 0-1300 m.
Πολυετές φυτό, ριζωματώδες, με ένα σύμπλεγμα κωνικών κονδύλων.
Βλαστός, ύψους 29-60 εκ., άκαμπτος, όρθιος, τριχωτός.
Φύλλα μεγάλα, μέχρι 12 εκ., νεφροειδή με λοβούς οδοντωτούς.
Άνθη χρυσοκίτρινα με διάμετρο έως 3 εκ.
Ανθίζει Μάρτιο - Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Ranunculus > rana βάτραχος. Ο Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο» = βατράχιο, επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον.
creticus, a, um > Creta Κρήτη.