Convolvulus oleifolius

Κατάπολα - Ξυλοκερατίδι
Katapola - Xilokeratidi
31/03/2007

Ο Κονβόλβουλος ο ελαιόφυλλος (Convolvulus oleifolius) ανήκει στην γένος των φυτών που ονομάζουμε άγριες περικοκλάδες. Ξεχωρίζει από τα λογχοειδή φύλλα του (κάτω φωτογραφία) που μοιάζουν με της ελιάς. Είναι πολυετές φυτό με ξυλώδη βλαστό της Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου, Κυκλάδων και Κρήτης. Ανοιξιάτικο με άνθη ρόδινα. Ευδοκιμεί σε πετρώδεις τοποθεσίες και φρύγανα, συχνά κοντά στην θάλασσα, όπως το φυτό των φωτογραφιών μας που ανθίζει δίπλα στην θάλασσα, μετά το νεκροταφείο των Καταπόλων, στα σκαλιά που οδηγούν στην παραλία.

Spring in Amorgos (Katapola) - Άνοιξη στην Αμοργό (Κατάπολα)

Vinca major L. / Βίνκα η μείζων

Λεύκες - Κατάπολα
12/04/2007

Η Βίνκα η μείζων (Vinca major L.) είναι αναρριχητικό ή έρπον, πολυετές φυτό. Προτιμά υγρές και σκιερές τοποθεσίες, όπως στην Αμοργό είναι οι Λεύκες απέναντι από την αρχαία Μινώα. Τα άνθη της είναι μπλε - ιώδη, με διάμετρο 4- 5 εκ. και σωλήνα εσωτερικά τριχωτό με μακρύ ποδίσκο. Ανθίζει από Μάρτιο έως αρχές Ιουνίου.

Λεύκες - Κατάπολα
12/04/2007

.

Bellis sylvestris / Μπελλίς η δασική

Κατάπολα (ελαιώνας Γιαλυνά), 08/12/2005

Είναι η πρώτη (από τις πολλές) μαργαρίτα που ανθίζει στο νησί, από τα μέσα του φθινοπώρου. Τα ανθοφόρα κεφάλια βγαίνουν σε πολύ μακρείς ποδίσκους κι έχουν διάμετρο μέχρι 4 εκατοστά. Σε χωράφια, λιβάδια και ελαιώνες. Μία άλλη "Μπελλίς", η Bellis perennis ανθίζει στις αρχές της άνοιξης.

Cyclamen graecum / Κυκλάμινο το ελληνικό

Κατάπολα (ρέμα του φονιά), 09/12/2005

Πολυετής πόα με κόνδυλο (πατάτα) στην ρίζα απ΄όπου εκφύονται σε μακρείς ποδίσκους τα φύλλα και τα άνθη, που είναι λευκορόδινα με σκούρες ρόδινες γραμμώσεις. Άνθηση φθινοπωρινή, που στην Αμοργό συνεχίζεται, λόγω κλίματος, και στις πρώτες βδομάδες του χειμώνα. Σε πετρώδεις τοποθεσίες.

Pinus pinea / Κουκουναριά

Ψηλά στην περιοχή των Λευκών, που είναι πιο κοντά στα Κατάπολα αλλά ανήκει στην περιφέρεια Χώρας, μέσα στο ασημοπράσινο τοπίο που συνθέτουν οι ελιές και οι σχίνοι ξεχωρίζουν μερικά ψηλά δέντρα με το πράσινο χρώμα τους. Είναι κουκουναριές (Pinus pinea) ένα δέντρο που δεν ανήκει στην χλωρίδα της Αμοργού αλλά είναι φερτό.

Τις κουκουναριές τις έφεραν και τις φύτεψαν πριν αρκετές δεκαετίες Αμοργιανοί που αγαπούσαν το πράσινο, όπως εκείνοι που ίδρυσαν την Φιλοδασική Ένωση Αμοργού. Η κουκουναριά είναι ένα είδος πεύκου αρκετά ευαίσθητο, που το συναντάμε στην παραλιακή ζώνη, σε υγρότοπους όπως της Σκιάθου, του Σχοινιά (Αττική) και της Στροφυλιάς (Ηλεία). Για την Αμοργό, η αξία της παρουσίας της συνίσταται στο ότι τα φερτά δέντρα έχουν ευδοκιμήσει ψηλά στο βουνό σε αρκετή απόσταση από την θάλασσα και πάντως σε εδάφη που έχουν υπόγεια νερά, όπως συμβαίνει στις Λεύκες.

Η κουκουναριά σύμφωνα με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, θεωρείται ως είδος προτεραιότητας για προστασία, καθώς οι φυτοκοινωνίες που σχηματίζει (δάση κουκουναριάς) είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη διατήρηση της μεσογειακής βιοποικιλότητας.

Ophrys heldreichii / Οφρύς του Χαλδράιχ - ορχιδέα «μελισσάκι»

Σε δύο θέσεις έχω εντοπίσει και φωτογραφίσει αυτή την ορχιδέα. Στην Αμοργό μερικοί την ονομάζουν «μελισσάκι».

Στα Κατάπολα

Η πρώτη θέση βρίσκεται στα Κατάπολα στην περιοχή του Σακκά και στο επίπεδο της θάλασσας. Αναπτύσσεται στις παρυφές παλαιού ελαιώνα, ο οποίος φιλοξενεί μεγάλο πληθυσμό λούπινων (Lupinus pilosus) και μία ωραία συστάδα με ίριδες (Iris germanica).

Φωτογραφήθηκαν στην θέση αυτή πέντε άτομα της Ophrys heldreichii σε δύο συνεχόμενες χρονιές. Η πρώτη φωτογράφηση έγινε στις 31 Μαρτίου 2006 και η δεύτερη στις 27 Μαρτίου 2007.


Στην Χώρα

Η δεύτερη θέση που την φωτογράφισα (31 Μαρτίου 2007) ήταν ημιορεινή, σε υψόμετρο 400 περίπου μέτρων και βρίσκεται στην περιφέρεια της Χώρας.

Ο βιότοπός της είναι εγκαταλειμένο αγροτοκτηνοτροφικό συγκρότημα στο Βουνί, με βορειοδυτικό προσανατολισμό. Συνυπήρχε με άλλες δύο ορχιδέες - Ophrys phryganae και Ophrys ferrum equinum var triloba .


Ο Ζήσης Αντωνόπουλος στον ιστότοπό του για τις ελληνικές ορχιδέες την περιγράφει ως εξής:

Ophrys heldreichii (heldreichii group)
SCHLECHTER, 1923

Είδος σε σχετική αφθονία στην Κρήτη και πιθανά ενδημικό αυτής. Οι σποραδικές αναφορές από την κεντρική και νότια Ελλάδα, τις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα πιθανά αφορούν ποικιλίες της Ophrys calypsus ή την Ophrys schlechteriana. Τα πέταλά του είναι συνήθως ενωμένα στην βάση τους, το χείλος είναι μεγάλο (13-18 χιλιοστά), αμφοροειδές και έντονα σφαιροειδές στο κέντρο, ενώ οι πλαϊνοί λοβοί είναι μικροί (3-8 χιλιοστά). Ανθίζει από Μάρτιο-Απρίλιο.

Ο Pierre Delforge, που έχει ερευνήσει τις ορχιδέες της Αμοργού, κατέγραψε 18 φυτά (12 - 30 Απριλίου 1997).

Ο Βαγγέλης Παπιομύτογλου σημειώνει ότι είναι πολύ διαδεδομένη στην Κρήτη και απαντάται κυρίως σε φρύγανα.

Οι Horst & Gisela Kretzschmar επισημαίνουν ότι είναι από τα πιο διαδεδομένα είδη σε όλα τα κύρια νησιά. Στην Ρόδο απαντάται κυρίως στο βόρειο τμήμα της. Βιότοποί της είναι θαμνώδεις φρυγανότοποι, χορτολίβαδα, ανοικτό περιβάλλον.

Ένα βίντεο με Ophrys heldreichii από τα Κατάπολα μπορείτε να δείτε πατώντας εδώ

Πηγές

• Pierre Delforge "Les Orchidees de l' ile d' Amorgos" (Les Naturalistes belges, 1997, 78, 3 - spesial "Orchidees" No 10).
• Ζήση Αντωνόπουλου «Οι ορχιδέες της Ελλάδας» http://members.lycos.co.uk/greekorchids/
• Βαγγέλη Παπιομύτογλου «Αγριολούλουδα της Κρήτης», εκδόσεις Mediterraneo, Ρέθυμνο 2006.
• Horst & Gisela Kretzschmar «Ορχιδέες Κρήτη & Δωδεκάνησα», εκδόσεις Mediterraneo, Ρέθυμνο 2004.