Οι φίλοι του μπλοκ

Παρασκευή, 5 Σεπτεμβρίου 2008

Carlina gummifera / συν.. Atractylis gummifera


Από τα τέλη Αυγούστου μέσα από το ξερό χώμα το καλοκαιριού ξεπετάει τα λουλούδια της η Ατρακυλίς η κομμιοφόρος (Atractylis gummifera). Είναι φυτό της νότιας Ελλάδας και των νησιών. Από το φυτό εκχέεται μια γαλακτώδης ουσία, που μοιάζει με μαστίχα. Είναι φυτό τοξικό που χρησιμοποιείται από τη λαϊκή ιατρική. Φυτρώνει σε χέρσες τοποθεσίες.



Παρασκευή, 8 Αυγούστου 2008

Η φύση της Ηρακλειάς


Η Ηρακλειά δεν είναι απλώς ένα γειτονικό νησί για την Αμοργό. Είναι ένα συγγενικό νησί, αφού κατοικήθηκε από αμοργιανές οικογένειες μετά το 1860-70. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν πολλοί συγγενείς που ζουν στα δύο νησιά.

Η φύση της Ηρακλειάς έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Παρουσιάζει ομοιότητες με αυτή της Αμοργού αλλά είναι επηρεασμένη και από τη κοντινή της Νάξο. Στην ιστοσελίδα της Ηρακλειάς ( http://www.iraklia.gr ) ο Γιάννης Γαβαλάς έχει κάνει καταπληκτική δουλειά, παρουσιάζοντας φωτογραφικά και άλλα στοιχεία από την πλούσια φύση του νησιου του, χωρισμένα στις ενότητες:
Χλωρίδα. Θαλάσσιο Περιβάλλον. Πανίδα. Έντομα. Ερπετά. Διάφορα.

Συνιστώ την θαυμάσια δουλειά του Γιάννη Γαβαλά. Μπορείτε να την δείτε στη διεύθυνση:


Κι ακόμα καλύτερα να ταξιδέψετε και να δείτε την Ηρακλειά από κοντά...


Τρίτη, 15 Απριλίου 2008

Pallenis spinosa

Χώρα 09/04/2004

Η Pallenis spinosa (συνώνυμο Asteriscus spinosus) είναι διετές φυτό με επιμήκη, χνουδωτά φύλλα. Τα κίτρινα άνθη της σχηματίζουν στρογγυλά κεφάλια. Στην ντοπιολαλιά ονομάζεται «τσιτομάτα»

Κοινό σε όλο το νησί. Ανθίζει από τον Απρίλιο σε αγρούς, βραχώδεις θέσεις και παρυφές ελαιώνων.

Φύεται επίσης και στα άλλα νησιά μας: Ηρακλειά, Δονούσα, Κουφονήσι, Μάκαρες...

Χοζοβιώτισσα 05/04/2007


Δευτέρα, 7 Απριλίου 2008

Anchusa azurea - Άγχουσα η γαλάζια

Κατάπολα - Katapola
06/04/2004

Φυτό με τριχωτό βλαστό, πυκνά διακλαδισμένο. Άνθη γαλάζια, ανοιχτόχρωμα στο κέντρο. Κοινό στο νησί, σε άκρες δρόμων και παλιά χωράφια. Ανθίζει από τις αρχές Απριλίου.
.

Παρασκευή, 4 Απριλίου 2008

Matthiola sinuata - αγριοβιολέτα

Μονή Χοζοβιώτισσας - Chozoviotissa
18/04/2005

Η αγριοβιολέτα «Ματθιόλα η κολπωτή» (Matthiola sinuata) ανήκει στην οικογένεια των ΣΤΑΥΡΑΝΘΩΝ ή ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΩΝ (CRUCIFERAE). Είναι φυτό διετές, με φύλλα πτεροσχιδή και χείλη στραμμένα προς τα πάνω (κολπωτά), εξ ού και τ' όνομα του είδους. Άνθη μεγάλα μέχρι 2,5εκ., εύοσμα με χρώμα κυανώδες (βιολετί). Προτιμά βραχώδεις πλαγιές, συνήθως κοντά στην θάλασσα. Καλλιεργείται και σαν καλλωπιστικό. Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Χώρα - Chora
18/04/2005

Σάββατο, 29 Μαρτίου 2008

Lonicera etrusca - αγιόκλημα

Καρπαθιές Καταπόλων - Katapola
22/04/2005

Το αγιόκλημα (Λονίκερα η ετρούσκιος - Lonicera etrusca) ανήκει στην οικογένεια των ΑΙΓΟΚΛΗΜΑΤΙΔΩΝ (Καπριφολιιδών - CAPRIOFOLIACEAE). Το γένος περιλαμβάνει 200 είδη, από τα οποία τα 8 είναι αυτοφυή στην Ελλάδα και είναι γνωστά με τα ονόματα «αιγόκλημα» και «αγιόκλημα». Κατά τον μελετητή της Αμοργού Ι. Βογιατζίδη υπήρχε παλαιότερη ονομασία του φυτού «καρπαθιά». Πράγματι στα Κατάπολα, υπάρχει σε χρήση και σήμερα τοπωνύμιο «Καρπαθιές» που έχει πολλά αγιοκλήματα.Το αγιόκλημα Lonicera etrusca είναι αειθαλής αναρριχώμενος θάμνος, με βλαστούς πολύκλαδους και φύλλα χνουδωτά στο κάτω μέρος. Τα άνθη του είναι κιτρινόλευκα, εύοσμα, τοποθετημένα σε κεφαλοειδείς ταξιανθίες με ποδίσκους. Φυτρώνει σε δάση και βραχοπλαγιές. Στην Αμοργό ανθίζει από τα μέσα Απριλίου

Τετάρτη, 26 Μαρτίου 2008

Dracunculus vulgaris - δρακοντιά

Βρούτσι - Vroutsi
18/04/2006

Το φυτό μπορεί να ξεπεράσει και το 1 μέτρο σε ύψος. Κατά την άνθηση αποπνέει έντονη δυσοσμία, που προσελκύει τις μύγες. Στην Αμοργό ονομάζεται «δρακοντιά» και η συνάντηση μαζί του θεωρείται ένδειξη γρουσουζιάς. Ανθίζει από τον Απρίλιο σε άκρες δρόμων και μονοπατιών και παλιά χωράφια.

Βρούτσι - Vroutsi
04/04/2007


Βρούτσι - Vroutsi
04/04/2007

Τρίτη, 25 Μαρτίου 2008

Euphorbia acanthothamnos

Χώρα 28/03/2007

Η Ευφορβία η ακανθόθαμνος (Euphorbia acanthothamnos) στην Αμοργό λέγεται γαλαστοιβή. Είναι πολυετής μαξιλαρόμορφος θάμνος με πολύ διακλαδισμένα και πυκνά αγκαθωτά κλαδιά. Κοινό σ' όλη την Αμοργό, σε πετρώδεις τοποθεσίες. Ανθίζει από τις αρχές Μαρτίου.

Παρασκευή, 21 Μαρτίου 2008

Ruta chalepensis - απήγανος

Χώρα - Chora 25/04/2005

Ο απήγανος (απήανος, στην Αμοργό) είναι ένας πολυετής θάμνος με πολύ χαρακτηριστικά κίτρινα άνθη. Είναι φαρμακευτικό φυτό και από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται ως εμμηναγωγό. Έχει μια πολύ βαριά μυρωδιά. Συναντάται συνήθως σε βραχώδεις τοποθεσίες και φαράγγια, αλλά στην Αμοργό φυτρώνει και σε άλλους βιότοπους. Είναι φυτό της Πελοποννήσου και του Αιγαίου.
.

Πέμπτη, 20 Μαρτίου 2008

Papaver rhoeas -κουτσουνάδα (παπαρούνα )

20/04/2005

Στην Αμοργό η κοινή παπαρούνα (Papaver rhoeas) λέγεται «κουτσουνάδα», από το σχήμα που έχει το μπουμπούκι της. Έχει φυσικά ευρύτατη διασπορά σε όλο το νησί, κυρίως σε εγκαταλειμμένους αγρούς και ελαιώνες.

Χώρα - Chora
20/04/2005

Τρίτη, 18 Μαρτίου 2008

Calicotome villosa - ασπάλαθος

Άγιος Παντελεήμονας 24/03/2006 Κατάπολα

Η Καλυκοτόμος η χνουδωτή (Calicotome villosa), που στην Αμοργό ονομάζεται ασπάλατθας (όπως σε άλλα νησιά) ασπάλαθος, είναι ένας αγκαθωτός θάμνος που από τον Μάρτιο κατακλύζεται με τα κατακίτρινα άνθη του. Φυτρώνει από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι στα ψηλά. Οι φωτογραφίες είναι από παραθαλάσσια τοποθεσία των Καταπόλων.

Η λέξη «ασπάλαθος», που διατηρείται σε χρήση επί χιλιάδες χρόνια μέχρι σήμερα, θεωρείται γλωσσολογικά (δες Λεξικό Μπαμπινιώτη) ότι είναι δάνειο από κάποια (άγνωστη) προϊστορική μεσογειακή γλώσσα. Γενικά οι αναγωγές σε προϊστορικές "προελληνικές" γλώσσες σηκώνουν πολύ συζήτηση. Η επιστημονική ονομασία του φυτού Calicotome (Καλυκοτόμος) προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις κάλυκας+τομή και αναφέρεται στον κάλυκα που τέμνεται εγκάρσια κατά την ανάπτυξη του άνθους.

Δευτέρα, 17 Μαρτίου 2008

Symphytum davisii ssp. davisii - Σύμφυτο

φαράγγι Αρακλού
26/03/2007

Το Symphytum davisii είναι πολυετές φυτό και ενδημικό της Αμοργού. Θεωρείται πολύ σπάνιο, τρωτό, με προτεραιότητα προστασίας πρωτεύουσα και γι΄αυτό προστατεύεται από την ελληνική νομοθεσία και ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Φυτρώνει σε πετρώδεις τοποθεσίες. Τα σύμφυτα θεωρούνται ισχυρά φαρμακευτικά φυτά και χρησιμοποιούνται από την ομοιοπαθητική για την αποκατάσταση καταγμάτων, παθήσεις των οστών και οφθαλμικά τραύματα.

Κυριακή, 16 Μαρτίου 2008

Gagea graeca

Κατάπολα - Katapola
31/03/2007

Η Γαγέα η ελληνική (Gagea graeca) διακρίνεται από τα λευκά κωδωνοειδή της άνθη, που έχουν έξη πέταλα με σκούρες νευρώσεις. Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου σε φρυγανότοπους και πετρώδεις θέσεις. Φυτό της Νότια Ελλάδας, Αιγαίου και Κρήτης.

Τετάρτη, 12 Μαρτίου 2008

Petrorhagia dubia

Όρμος Αιγιάλης 26/03/2007 Aegiali

Η Πετροραγία είναι φυτό που μοιάζει με αγριογαρύφαλλα, με τα οποία ανήκουν και στην ίδια οικογένεια. Έχει βλαστό ψηλό, χνουδωτό, με φύλλα μικρά και γραμμοειδή. Άνθη πολύ μικρά με χρώμα ανοιχτό ρόδινο. Το όνομά της ετυμολογείται από τις λέξεις πέτρα + ρήγμα, για να δηλώσει τον συνήθη βιότοπο του είδους. Ανθίζει από τις αρχές Μαρτίου.

Τρίτη, 11 Μαρτίου 2008

Muscari comosum - βορβός

26/03/2007

Είναι από τα πιο μεγάλα Muscari κι αποτελεί εκλεκτό μεζέ από την αρχαιότητα, θεωρούμενο και αποτελεσματικό αφροδισιακό. Στην Αμοργό υπάρχει παντού σε μεγάλους πληθυσμούς και ονομάζεται «βορβός». Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου σε αγρούς, ελαιώνες κ.α.

18/04/2005
.

Παρασκευή, 7 Μαρτίου 2008

Ophrys phryganae - Οφρύς των φρυγάνων

Χώρα 28/03/2006 Chora

Η Οφρύς των φρυγάνων (Ophrys phryganae) στην Αμοργό λέγεται «ψείρα» από το σκούρο στόλισμα σε κίτρινο περίγραμμα που έχει το άνθος της. Είναι εύρωστο φυτό με υψηλό βλαστό, ο οποίος το κάνει να ξεχωρίζει μέσα από την ανοιξιάτικη βλάστηση σχηματίζοντας μεγάλες συστάδες, όπως φαίνεται στην φωτογραφία κάτω. Η ορχιδέα αυτή είναι πολύ κοινή σε όλα τα μέρη της Αμοργού. Παρά την επιστημονική της ονομασία (των φρυγάνων) την συναντούμε στις άκρες χωραφιών, ελαιώνες και παλιούς αγρούς, πολλές φορές μαζί με άλλες ορχιδέες (Op. iricolor, Op. ferrum), όπως φαίνεται στην τελευταία (τέταρτη) φωτογραφία. Ανθίζει από τον Μάρτιο.



Πέμπτη, 6 Μαρτίου 2008

Juniperus phoenicea - φίδα

Δύο αρχαίες φίδες στην Καλοταρίτισσα - Κάτω Μεριά
Kalotaritissa - Kato Meria
06/04/2004

Μία δενδρώδης φίδα, ηλικίας πολλών αιώνων, στα Κατάπολα
Katapola - 02/09/2006

Η φίδα (Juniperus phoenicea) είναι ένα είδος αγριοκυπάρισσου, πολύ ανθεκτικού στο ξηροθερμικό περιβάλλον των Κυκλάδων. Στην Αμοργό υπάρχει παντού, από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τις κορυφές των βουνών, σε θαμνώδη και δενδρώδη μορφή. Για να εξελιχθεί σε δέντρο η φίδα (Γουνίπερος ο φοινικικός) χρειάζεται κλάδεμα και διάρκεια πολλών εκατοντάδων ετών. Στο ψηλότερο βουνό της Αμοργού, στον Κρίκελο της Αιγιάλης, υπήρχε πολύ αρχαίο και πυκνό δάσος με φίδες και βελανιδιές αλλά το κατάστρεψε μια φωτιά που ξέσπασε το 1835 και κράτησε πολλές εβδομάδες. Σήμερα διασώζονται μερικές πανάρχαιες φίδες στον Κρίκελο σε πολύ απόκρημνα μέρη, που δεν τα έφτασε η μεγάλη φωτιά του 1835. Ίσως να είναι από τα αρχαιότερα δέντρα στο Αιγαίο.

Συστάδα με θαμνώδεις φίδες
Κατάπολα - 01/08/2004

Συστάδα με θαμνώδεις φίδες
Κατάπολα - 01/08/2004

Τετάρτη, 5 Μαρτίου 2008

Lathyrus clymenum - λαθούρι

Κατάπολα 25/03/2007

Πολυετές φυτό, αναρριχώμενο, συγγενές με το κατσούνι που δίνει την περίφημη αμοργιανή φάβα. Φυτρώνει την άνοιξη σε ελαιώνες και αγρούς. Διατηρείται το αρχαίο όνομα «λάθυρος».

Τρίτη, 4 Μαρτίου 2008

Iris germanica - Ίρις η γερμανική

Κατάπολα - Katapola
06/03/2006

Πολυετές φυτό με ισχυρό βλαστό που φτάνει το 1 μέτρο. Άνθη μεγάλα, μέχρι 10εκ., κυανά-ιώδη με κίτρινες ραβδώσεις στο κέντρο σε λευκό φόντο. Στην Αμοργό βρίσκεται συνήθως σε ελαιώνες, ενώ καλλιεργείται και σαν καλλωπιστικό. Σύμφωνα με τον Γιώργο Σφήκα θεωρείται «φυτό άγνωστης καταγωγής, πιθανώς ιθαγενές της Ανατολικής Μεσογείου».

Κατάπολα - Katapola
31/03/2006

Δευτέρα, 3 Μαρτίου 2008

Moraea sisyrinchium (Gynandriris sisyrinchium)

Χώρα - Chora
30/03/2006

Μία από τις μικρές ίριδες, της οποίας το όνομα «σισυρίγχιο» προέρχεται από τον Θεόφραστο, προφανώς από την μεμβρανώδη σπάθη της, αφού στα αρχαία ελληνικά «σίσυρνα» ονομαζόταν ο δερμάτινος χιτώνας.Είναι φυτό βολβόριζο, πολυετές με άνθη μέχρι 5εκ., γαλάζια με λευκή κηλίδα με ιώδη στίγματα. Βλαστοί όρθιοι με 1-6 άνθη. Στην Αμοργό έχει ευρεία κατανομή και φυτρώνει σε πετρώδεις εκτάσεις, φρυγανότοπους, αγρούς, άγονα και δύσκολα εδάφη.


Χώρα - Chora
30/03/2006


Αρκεσίνη - Κάτω Μεριά
Arkesini - Kato Meria
23/03/2006

Κυριακή, 2 Μαρτίου 2008

Sonchus asper - ζοχός - άτσοχας

19/04/2005

Διετές φυτό, κοσμοπολίτικο. Κεφάλια μεγάλα, 20-30 χιλ. Σε καλλιεργούμενες εκτάσεις και άκρες δρόμων. Η κοινή ονομασία «ζοχός» αποτελεί παραφθορά του αρχαίου ονόματος «σόγχος». Στην Αμοργό χρησιμοποιείται το παραμφερές όνομα «άτζοχας». Άγριο λαχανικό. Βραστό κάνει πολύ καλές σαλάτες. Και το ζουμί του (με λεμόνι), εμτά το βράσιμο, θεωρείται καλό δυναμωτικό. Λαχανεύονται τα νεαρά φυτά στην διάρκεια του χειμώνα και νωρίς την άνοιξη. Οι βλαστοί του περιέχουν ένα γαλακτώδες υγρό. Είναι φυτό φαρμακευτικό, ορεκτικό, στομαχικό και διουρητικό. Ανθίζει από τον Απρίλιο και μετά.

Σάββατο, 1 Μαρτίου 2008

Convolvulus althaeoides - άγριο περικοκλάδι

Καστελόπετρα 10/04/2005 Χώρα

Πολυετές φυτό, τριχωτό που συνήθως έρπει ή αναρριχάται. Άνθη πολλά, ρόδινα. Σε παρνή δρόμων και βραχώδεις τοποθεσίες.

Πέμπτη, 28 Φεβρουαρίου 2008

Convolvulus oleifolius

Κατάπολα 31/03/2007

Ο Κονβόλβουλος ο ελαιόφυλλος (Convolvulus oleifolius) ανήκει στην γένος των φυτών που ονομάζουμε άγριες περικοκλάδες. Ξεχωρίζει από τα λογχοειδή φύλλα του (κάτω φωτογραφία) που μοιάζουν με της ελιάς. Είναι πολυετές φυτό με ξυλώδη βλαστό της Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου, Κυκλάδων και Κρήτης. Ανοιξιάτικο με άνθη ρόδινα. Ευδοκιμεί σε πετρώδεις τοποθεσίες και φρύγανα, συχνά κοντά στην θάλασσα.

Στην Αμοργό αναφέρεται από τα Κατάπολα, τον Κάτω Κάμπο της Κάτω Μεριάς, την νησίδα Βιόκαστρο της Χώρας και τις βραχονησίδες Πατελίδι και Κισήρι.

Φύεται επίσης στην Ηρακλειά και τις νησίδες Μεγάλος Άβελας και Μικρός Άβελας, την Κέρο, τις Μάκαρες, την Αμοργοπούλα (Άνυδρο), την βραχονησίδα Κοπριά του Κουφονησιού.