Epicallia villica

Ασφοντηλίτης - Χάλαρα 28 Απριλίου 2020

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η νυχτοπεταλούδα Epicallia villica πετάει από τον Μάρτιο μέχρι τον Ιούλιο.  Τα θηλυκά πετούν και κατά τη διάρκεια της ημέρας. 
Οι κάμπιες της τρέφονται με μια ποικιλία από ποώδη φυτά, όπως πικραλίδες (Taraxacum sp.), Plantago sp., Lamium sp., αχιλλέες (Achillea sp.), βατoμουριές (Rubus sp.), τσουκνίδες (Urtica sp.), κενταύριες (Centaurea sp.).
Συνώνυμο: Arctia villica.
Ετυμολογία:
Epicallia < επί + κάλλος.
villica (λατιν.) = ο φροντιστής, ο κηπουρός της έπαυλης (villa).

 

Ornithogalum creticum

Χάλαρα 03/05/2020

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Νέο φυτό και μάλιστα ενδημικό προστέθηκε στην χλωρίδα της Αμοργού. Είναι το Ορνιθόγαλο το κρητικό. Το βρήκε και το φωτογράφισε στην νότια ακτογραμμή ο Μανώλης Σιμιδαλάς.
Στις φωτογραφίες φαίνεται η θέση και ο βιότοπός του.
Το Ορνιθόγαλο το κρητικό (Ornithogalum creticum, Zahar. 1977) είναι ενδημικό Κρήτης, Καρπάθου και Κυκλάδων.
Στις Κυκλάδες αναφέρεται από τις αμοργιανές νησίδες Μάκαρες της Δονούσας, το Λιάδι και την Αμοργοπούλα (Άνυδρος).
Βιότοπος: ασβεστολιθικές πλαγιές με φρύγανα, σχισμές βράχων, πετρώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0 - 800 (1500) μ.
Φύλλα 5-8, που συχνά έχουν μαραθεί κατά την ανθοφορία.
Άνθη ελαφρώς αρωματικά. Περιάνθιο ανοιχτά πρασινωπό προς το εσωτερικό
Ανθίζει Απρίλιο-Ιούνιο.
Ετυμολογία:
Ornithogalum < Όρνις (πτηνό,  όρνιθα, κόττα) + γάλα. Αναφέρεται στην φράση «και του πουλιού το γάλα», λόγω του λευκού χρώματος του άνθους.
creticum < Creta Κρήτη. 

Erodium gruinum

Ασφοντηλίτης 13/03/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο Ερωδιός ο γερανοειδής [Erodium gruinum (L.) L'Her 1789] είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στην νότια και νησιωτική χώρα.
Φυτό μονοετές, τριχωτό με φύλλα τρίλοβα, οδοντωτά.
Φύεται σε πετρώδεις τοποθεσίες και ξηρά λιβάδια, σε υωόμετρα 0-600 μέτρα και στην Κρήτη έως τα 1400 μ.
Άνθη σε πολύ μακρείς ποδίσκους με πέταλα ιώδη που ωστόσο πέφτουν μερικές ώρες μετά την άνθηση.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.
Ετυμολογία:
Erodium < ερωδιός (το πτηνό) ==> επειδή ο καρπός θυμίζει ράμφος του πτηνού = Ερωδιός
gruinum < grus γερανός (το πτηνό) - επειδή ο καρπός θυμίζει ράμφος του πτηνού = γερανοειδής.

 

Euphorbia dendroides Ευφορβία η δενδροειδής

Ασφοντυλίτης 05/09/2005

Οι ευφορβίες (γαλατσίδες) αποτελούν ένα τυπικό είδος των θαμνότοπων και των φρυγανότοπων της Αμοργού και γενικά των νησιών του Αιγαίου. Ο χυμός τους είναι άσπρος σαν γάλα και δηλητηριώδης, γεγονός που εξηγεί αφ' ενός το όνομά τους και αφ' ετέρου τον μεγάλο πληθυσμό τους, αφού δεν μπορούν να τις φάνε τα κατσίκια.

Οι γαλαστοιβές (Euphorbia dendroides) δίνουν και τα πρώτα σημάδια του επερχόμενου φθινόπωρου στην Αμοργό. Οι δύο φωτογραφίες έχουν ληφθεί στις 5 Σεπτεμβρίου 2005 στον Ασφοντυλίτη, έναν παλιό κτηνοτροφικό οικισμό που βρίσκεται σε ύψος περίπου 400 μέτρων από την θάλασσα. Στην πάνω φωτογραφία φαίνεται η εικόνα μιας γαλαστοιβής το καλοκαίρι. Τα φύλλα της έχουν πέσει και η εικόνα της αποτελεί μια συμπαγή αδιαπέραστη μάζα από πολύ σκληρούς και αποξηραμένους βλαστούς.

Πλησιάζοντας πολύ κοντά την συμπαγή δενδροειδή Ευφορβία διαπιστώνουμε ότι έχει αρχίσει να πετάει τα νέα βλαστάρια της, χωρίς να περιμένει να βρέξει. Το φυτό παίρνει τα μηνύματα της φύσης (πέφτει η μέση θερμοκρασία, μικραίνει η μέρα και άρα η δύναμη τους φωτός, κλπ) και εκμεταλλευόμενο τα πλούσια μεγέθη της νυχτερινής υγρασίας που προσφέρει η θάλασσα και η αλλαγή του καιρού (σταματούν τα μελτέμια) αρχίζει έναν νέο κύκλο στην ζωή του, εμφανίζοντας τα νέα βλαστάρια του (φωτογραφία κάτω).

Ετυμολογία:

Euphorbia < ευ (καλώς) + φέρβω (τρέφω, βοσκω) και φορβή (τροφή, βοσκή) [2] Σύμφωνα με τον Πλίνιο, από το γιατρό Εύφορβο που ανακάλυψε τις θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού. [3] Σύμφωνα με τον Treccani από το λατινικό euphorbium, που προέρχεται από το ελληνικό «ευφόρβιον».

dendroides < δένδρο + είδος ==> με την μορφή δένδρου = δενδροειδής.

Ασφοντυλίτης 05/09/2005

Opuntia ficus-indica / Φραγκοσυκιά

Φραγκοσυκιά στον Ασφοντυλίτη (Αιγιάλη)

Πολύ κοινό φυτό στην Αμοργό, όπως και σε όλη τα νησιά, είναι η φραγκοσυκιά. Θα μας συντροφεύει συνεχώς στην ζεστή και άνυδρη περίοδο του καλοκαιριού, περιμένοντας να ωριμάσουν οι καρποι τους, που όμως θέλουν πείρα στο καθάρισμα.

Στην Αμοργό βρίσκεται στα κράσπεδα των οικισμών και των αγροτοκτηνοτροφικών εγκαταστάσεων. Έχει δηλαδή φυτευτεί επίτηδες και οι συστάδες που σχηματίζει είναι ταυτόχρονα περίφραξη και ανεμοφράχτης.

Για την ονομασία της υπάρχουν δύο εκδοχές. Ή ότι εισήχθη στην Ελλάδα την περίοδο της φραγκοκρατίας ή ότι δηλώνει πως είναι είδος ξενικό (φράγκικο). Για το δεύτερο συνθετικό του ονόματος χρησιμοποιήθηκε το σύκο, που είναι κι αυτό μαλακό με πολλούς σπόρους και ωριμάζει την ίδια περίοδο, όπως το φραγκόσυκο.

Ο Αμοργιανός δημοσιογράφος Μιχάλης Στρατουδάκης έχει γράψει ολόκληρη μονογραφία 500 σελίδων για τα φραγκόσυκα με έμφαση στην Αμοργό. Κάνει ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις στις οποίες θα αναφερθούμε σε άλλες σημειώσεις για την φραγκοσυκιά. Προς το παρόν, ας δούμε την περιγραφή της:

«Αν και ιθαγενές της Αμερικής, η φραγκοσυκιά έχει εγκλιματιστεί τόσο καλά στο μεσογειακό κλίμα, ώστε ευδοκιμεί σ' όλες τις παραμεσόγειες χώρες. Μπορεί να πάρει δενδρώδη μορφή, αν και συχνότερα διαμορφώνεται σας θάμνος σε φράχτες. Οι βλαστοί αποτελούνται από αρθρωτά, ωοειδή, σαρκώδη τμήματα, πολύ αγκαθωτά, που το μη΄κος τους μπορεί να φτάσει τα 40 εκ. Τα άνθη είναι κίτρινα και οι καρποί κυλινδρικοί, κόκκινοι με πληθώρα από μικρά αγκάθια. Οι καρπό, τα φραγόσυκα, είναι πάρα πολύ γευστικοί και στην Ελλάδα αποτελούν εξαίρετο καλοκαιρινό φρούτο γι' αυτούς που "ξέρουν να τα καθαρίζουν".»

Φραγκοσυκιά στα κράσπεδα της Χώρας

Αυτές οι φραγκοσυκιές έχουν εξαπλωθεί ανάμεσα στους σχίνους στην Λαγκάδα της Αιγιάλης, στο μονοπάτι προς την Επανοχωριανή