Anthyllis hermanniae

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Anthyllis hermanniae (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. Συχνή στην Αμοργό.
Βιότοπος: θαμνώνες, φρύγανα, λιβάδια, δάση κωνοφόρων σε υψόμετρα 0-600 μ.
Θάμνος με βλαστό μέχρι 50 εκ. και αποξυλωμένα κλαδιά που καταλήγουν σε αγκάθι.
Φύλλα απλά ή σύνθετα με 3 φυλλάρια. Φυλλάρια προμήκη - σπατουλοειδή ή προμήκη-αντιστρόφως ωοειδή, με πυκνές μακριές και λεπτές (μεταξένιες) τρίχες, ειδικά στην κάτω επιφάνεια.
Άνθη ανά 2 ή 3 σε αθροίσματα στην μασχάλη των φύλλων. Στεφάνη κίτρινη. Καρπός χέδρωπας με 1 σπέρμα. Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο.
Ετυμολογία:
Anthyllis < υποκοριστικό του «άνθους». Το όνομα αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη για ένα υδρόβιο φυτό και από τον Πλίνιο για την Ajuga.
hermanniae < αφιερωμένο στον Γερμανό βοτανικό Paul Hermann (Pauli Hermanni 1646-1695), διευθυντή του βοτανικού κήπου του Leiden (Ολλανδίας). 

Medicago marina

Η Medicago marina (L., 1753) είναι ευρωμεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. 
Στην Αμοργό φύεται στις αμμουδιές της Αιγιάλης.
Βιότοπος: αμμώδεις περιοχές κοντά στη θάλασσα, όπου δημιουργεί μικρούς θαμνίσκους.
Πολυετής πόα, έρπουσα, με λευκό χνούδι και πλούσιο φύλλωμα, 20-50 εκ.
Φύλλα με τρία φυλλάρια. Φυλλάρια πολύ τριχωτά, ωοειδή, σφηνοειδή στην βάση τους, οδοντωτά προς την κορυφή. Παράφυλλα ωοειδή, λειόχειλα ή οδοντωτά.
Ταξιανθία βότρυς με 5-12 κίτρινα άνθη, με πέτασο μεγαλύτερο από την τρόπιδα.
Καρπός χέδρωπας σπειροειδής με 2-3 στροφές, κυλινδρικός, με μια μικρή τρύπα στο κέντρο και με πυκνό λευκωπό χνούδι.
Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο.
Ετυμολογία:
Medicago < Media (η Μηδία) ιστορική γεωγραφική περιοχή του σημερινού Ιράν, νότια της Κασπίας = Μηδική.
marina < mare θάλασσα = παραθαλάσσια.

Bituminaria bituminosa

Κατάπολα 09/04/2007

H Bituminaria bituminosa [(L.) C. H. Stirt.] είναι μεσογειακό φυτό με ευραία εξάπλωση στην Ελλάδα, την Αμοργό και όλες τις Κυκλάδες.
Βιότοπος: ελαιώνες,  άκρες χωραφιών και δρόμων σε υψόμετρα 0-900 μ.
Βλαστός λεπτός, όρθιος. Φύλλα με τρία φυλλάρια, λογχοειδή, μακρόμισχα.
Άνθη κυανοΐώδη με τριχωτούς κάλυκες.
Αναδίδει χαρακτηριστική οσμή πίσσας, ιδιαίτερα αν τριφτούν τα φύλλα.
Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου.
Ετυμολογία:
Bituminaria < bitumen άσφαλτος ==> για την χαρακτηριστική οσμή που προέρχεται από το φυτό όταν τρίψουμε τα φύλλα του.
bituminosa < bitumen άσφαλτος = ασφαλτώδης.

 

Hippocrepis emerus subsp. emeroides

26-11-2009

Η Ιπποκρηπίς η ήμερη υποείδος η ημεροειδής [Hippocrepis emerus subsp. emeroides (Boiss. & Spruner) Greuter & Burdet ex Lassen 1989] είναι φυτό κυρίως της Ανατολικής Μεσογείου αλλά εξαπλώνεται στην Ιταλία και τον Καύκασο.
Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδας (εκτός Κρήτης). Φύεται έως τα 2000 μέτρα, συνήθως σε πετρώδεις πλαγιές. Ανθίζει το φθινόπωρο (Σεπτέμβριος - Νοέμβριος).
Ετυμολογία:
Hippocrepis < ίππος + κρηπίς (θεμέλια, βάση στήριξης οικοδομήματος // ανδρικό υπόδημα). Η ονομασία δόθηκε από τον καρπό (χέδρωψ - χέδρωπος) που μοιάζει με πέταλο ίππου (και κατ' επέκταση πάνω στο πέταλο στηρίζεται ο ίππος)
emerus < από την ελληνική λέξη «ήμερος»
emeroides < ήμερος + είδος [μοιάζει με ήμερο (καρπό) αλλά δεν είναι]

Lathyrus cicera

23-03-2013

Ο Lathyrus cicera L. 1753, είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Μονοετές φυτό 20-50 εκ. Βλαστός 15-50 cm, συχνά διακλαδισμένος από την βάση.
Φύλλα με 1-2 ζεύγη γραμμοειδών φυλλαρίων και έλικες τρισχιδείς. Παράφυλλα γραμμοειδή.
Βιότοπος: αραιοί θαμνώνες, ξηρά λιβάδια, αγροί, ελαιώνες, αμπελώνες, σε υψόμετρα 0-800 μ. και περιστασιακά στην Κρήτη 1300 μ. και στην ηπειρωτική χώρα 1900 μ.
Άνθη ανά ένα, πορφυρά.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Lathyrus > λάθυρος (λαθούρι).
cicera = λατινικό όνομα του λάθυρου (λαθουριού).

Lotus edulis

27-02-2016

Ο Lotus edulis L. 1753  είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Ετήσια πόα με ύψος έως 50 εκ.
Βιότοπος: φρύγανα, πρανή δρόμων, παραλιακές θέσεις σε υψόμετρα 0-300 (800) μ.
Φύλλα σύνθετα με φυλλάρια αντίστροφα ωοειδή έως αντίστροφα ωοειδή-προμήκη.
Ταξιανθία κεφάλιο με 1-2 άνθη. Λοβοί κάλυκα σχεδόν ισομήκεις, μεγαλύτεροι από τον σωλήνα του κάλυκα. Στεφάνη 10-16 χιλ., κίτρινη.
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Lotus = λατινική ονομασία ενός είδους τριφυλλιού που αναφέρεται από τον Βιργίλιο.
edulis > édo τρώγω = βρώσιμος.

Lotus peregrinus

08-03-2008

Ο Lotus peregrinus L. 1753, είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Μονοετές φυτό μέχρι 50 εκ., χνουδωτό.
Φύλλα αντωοειδή, σφηνοειδή στην βάση.
Χέδρωπας πολύ λίγο κυρτός.
Βιότοπος: αγροί, ελαιώνες, φρύγανα, διάκενα κωνοφόρων δασών, σε υψόμετρα 0-600 μ. και περιστασιακά στην Κρήτη 1100 μ.
Ανθίζει Μάρτιο - αρχές Ιουνίου.

Ετυμολογία:
Lotus > λατινική ονομασία ενός είδους τριφυλλιού που αναφέρεται από τον Βιργίλιο.
peregrinus > ξένος, εξωτικός ==> με την έννοια της περιπλάνησης, κάτι που είναι εδώ κι εκεί= περιπλανώμενος, εξωτικός.

Lupinus gussoneanus - Lupinus micranthus

Φοινικιές 22-04-2005

Ο Lupinus gussoneanus J. Agardh 1835, είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Συνώνυμο: Lupinus micranthus, Guss. 1832.

Τοπικό όνομα στην Αμοργό: λούμπουνας.

Αρχαίο όνομα: θέρμος (Διοσκουρίδης).
Βιότοπος: ακαλλιέργητοι αγροί, άκρες αγρών, ελαιώνες, διάκενα δασών, σε υψόμετρα 0-1100 μ.
Μονοετές τριχωτό, πολύβλαστο φυτό, με ύψος 10-40 εκ.. Φύλλα αντωοειδή, τριχωτά.
Άνθη γαλάζια σε σπονδύλους.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Lupinus < λέπω = ξεφλουδίζω, αποφλοιώνω // κατ' άλλη εκδοχή από το  λατινικό lúpus (λύκος) ==> πιθανή αναφορά για την τοξικότητα του λούπινων, που είναι κατάλληλα για λύκους (που όμως είναι σαρκοφάγοι).
gussoneanus < είδος αφιερωμένο στον Ιταλό βοτανικό Giovanni Gussone (1787-1866) από το Παλέρμο.

Medicago littoralis

06-04-2013

Το Medicago littoralis Loisel. 1810, είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Βιότοπος Αμμώδεις και χαλικώδεις παραλίες και περιστασιακά σε φρύγανα.
Μονοετές ή διετές φυτό, 10-30 εκ., απλωτό, τριχωτό η χνουδωτό.
Φυλλάρια αντωοειδή-σφηνοειδή.
Άνθη κίτρινα, ανά 2-4.
Χέδρωπας λείος, δισκοειδής, χωρίς αγκάθια ή με αραιά αγκάθια,
Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Medicago >  > Media (η Μηδία) ιστορική γεωγραφική περιοχή του σημερινού Ιράν, νότια της Κασπίας = Μηδική.
littoralis > litus παραλία, ακτογραμμή ==> αναφορά στον περιβάλλον ανάπτυξης.

Melilotus italicus

20-04-2011

Ο Melilotus italicus, (L.) Lam. 1779, είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Όρθιο, διακλαδισμένο, πολυετές φυτό, ύψους 20-60 εκ.
Φύλλα με φυλλάρια πριονωτά, στρογγυλεμένα στο άκρο και σφηνοειδή στην βάση. Τα ανώτερα με φυλλάρια πιο στενά. Παράφυλλα ακέραια.
Βιότοπος: φρύγανα, χωράφια σε αγραναύπαση, παράκτιοι βιότοποι, ανοίγματα δασών, σε υψόμετρα 0-900 μ.
Άνθη: βότρεις 1,5-3 εκ. με πολλά κίτρινα άνθη, μήκους 6-9 χιλ. Χέδρωπες σφαιρικοί.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Melilotus > μέλι + lotus (είδος τριφυλλιού με παρόμοιο άνθος).
italicus > Italia.

Melilotus siculus

23-04-2014

Ο Melilotus siculus (Turra) B.D. Jacks. 1894 είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση στη νότια και νησιωτική Ελλάδα.
Συνώνυμο: Melilotus messanensis
Βιότοπος: υγρά λιβάδια, παραθαλάσσιες θέσεις, σπάνια σε αγροτικές θέσεις, σε υψόμετρα έως 200 μ.
Ετήσιο ποώδες φυτό, με ύψος 20-50 εκ.
Φύλλα σύνθετα με 3 φυλλάρια. Φυλλάρια των κατώτερων φύλλων ομοιόμορφα και των ανώτερων φύλλων στενότερα και λεπτά.
Άνθη 15-30, σε πλευρικούς βότρεις. Στεφάνη κίτρινη.
Καρπός χέδρωπας, ωοειδής, σκούρος καφετής με 1-2 σπέρματα.
Ανθίζει την άνοιξη.

Ετυμολογία:
Melilotus > μέλι + lotus (είδος τριφυλλιού με παρόμοιο άνθος).
siculus >  > Sicilia Σικελία = σικελικός.

Securigera securidaca

Βρούτση 04-04-2007

Η Securigera securidaca (L.) Degen & Dörfl. 1897, είναι μεσογειακό  φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Συνώνυμο: Coronilla securidaca L.
Βιότοπος: ακαλλιέργητοι αγροί, περιβόλια, ρεματιές, φρύγανα σε υψόμετρα 0-700 (-1000) μ.
Μονοετές φυτό, λείο, ύψους 15-40 εκ., διακλαδισμένο από την βάση
Φύλλα περιτόπληκτα, με 4-7 ζεύγη πλάγιων φυλλαρίων. Φυλλάρια προμήκη-αντωοειδή, κομμένα στην άκρη.
Ανθοφόρα κεφάλια με 2-8 κίτρινα άνθη.
Καρποί γραμμικοί χέδρωπες, 5-10 εκ., λίγο κυρτοί.
Ανθίζει Απρίλιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Securigera > securis τσεκούρι, πέλεκυς + gero φέρω, ενεργώ ==> από το σχήμα των καρπών.
securidaca = μαχαιρίδιο, στιλέτο // όνομα φυτού.

Anthyllis vulneraria subsp. rubriflora

Χώρα 05-04-2007

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Ανθυλλίς η τραυματική υποείδος η ερυθρανθής [Anthyllis vulneraria subsp. rubriflora (DC.) Arcang. 1882] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Θεωρείται επουλωτικό των τραυμάτων, κάτι που εξηγεί το όνομα vulneraria (τραυματική).
Το ελληνικό όνομα «ανθυλλίς» αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη για ένα υδρόβιο φυτό και από τον Πλίνιο για την Ajuga, Ο Λινναίος (Linnaeus) χρησιμοποίησε αυτό το όνομα συνδυάζοντας το ελληνικό «ανθυλλίς» και το πολύ λεπτό και πυκνό βαμβακώδες τρίχωμα που καλύπτει βλαστούς και κάλυκες (όπως ορισμένα είδη της Ajuga).
Φυτό πολύμορφο με πολλά υποείδη.
Τριχωτή όρθια ή έρπουσα πόα με φύλλα πολύμορφα. Τα κατώτερα έχουν φυλλάρια άνισα με το κεντρικό πολύ μεγαλύτερο, ενώ τα ανώτερα είναι ισομήκη.
Βιότοπος: κοινό σε άκρες δρόμων, δολίνες, ελαιώνες, σε υψόμετρα 0-900 (-2000) μ.
Άνθη λευκοκόκκινα σε κεφάλια περιβαλλόμενα από φυλλοειδή βράκτια και κάλυκες διογκωμένους πολύ τριχωτούς.
Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Anthyllis > υποκοριστικό του «άνθους». Το όνομα αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη για ένα υδρόβιο φυτό και από τον Πλίνιο για την Ajuga.
vulneraria > vúlnus, vúlneris τραύμα πληγή ==> επειδή έχει επουλωτικές ιδιότητες = τραυματική.
rubriflora > ruber ερυθρός, κόκκινος + flos floris άνθος = ερυθρανθής.

Astragalus spruneri

Ο Αστράγαλος του Σπρούνερ (Astragalus spruneri Boiss. 1843) είναι βαλκανικό φυτό, με εξάπλωση στην Βόρεια Ελλάδα, το Αιγαίο, την Πελοπόννησο, της Εύβοια και την Στερεά Ελλάδα.
Στην Αμοργό αναφέρεται από τα Κατάπολα, την Αρκεσίνη και την νησίδα Γραμβούσα. Φύεται επίσης σε αρκετές θέσεις στην Ηρακλειά, ενώ αναφέρεται και από την Δονούσα, τις νησίδες Μάκαρες κοντά στην Δονούσα και το Πάνω Κουφονήσι.
Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις, φρύγανα, διάκενα κωνοφόρων δασών, σε υψόμετρα 0-750 μ..
Πολυετής πόα, σχεδόν χωρίς βλαστό.
Φϋλλα τριχωτά. Φυλλάρια ωοειδή. Παράφυλλα τριγωνικώς λογχοειδή.
Ταξιανθίες σε κεφαλιόμορφους βότρεις με 3-10 άνθη κοκκινωπά-ρόδινα. Βράκτια προμήκη,  μικρά. Κάλυκας με πυκνό τρίχωμα και δόντια δις μικρότερα του σωλήνα. Πέτασος διπλάσιος του κάλυκα και πτέρυγες σπαθοειδείς, ακέραιες.
Καρπός χέδρωπας προμήκης, ροπαλοειδής ή κυρτός, τραχύς.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Astragalus > αστράγαλος (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) > αστήρ + γάλα ==> από το χρώμα και το σχήμα των ανθέων - οι αρχαίοι πίστευαν ότι η βρώση του φυτού αυξάνει το γάλα των κατσικιών.
spruneri > αφιερωμένος στον Βαυαρό βοτανικό Wilhelm von Spuner (1805-1874).

Calicotome villosa

Κατάπολα 02/04/2007 Ρέμα του φονιά

Η Calicotome villosa [(Poir) Link 1808] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα και στην Αμοργό.

Αμοργιανό όνομα: ασπάλατθας

Κοινό ελληνικό όνομα: ασπάλαθος.

Είναι συχνό θέαμα στην ελληνική φύση, οι κατακίτρινες γεμάτες ασπάλαθους πλαγιές που αναδύουν το γλυκό άρωμα αυτών των όμορφων θάμνων.

Βιότοπος: φράχτες, θαμνότοποι, φρύγανα, σε υψόμετρα 200-1000 μ.

Φυτό με διακλαδώσεις πολύ αγκαθωτές, χνουδωτό, με διακριτές αυλακώσεις κατά μήκος των βλαστών. Φύλλα με τρία μικρά φυλλάρια, χνουδωτά στην κάτω πλευρά.

Άνθη κίτρινα, συνήθως σε δέσμες στις μασχάλες των διακλαδώσεων.

Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:

Calicotome < κάλυξ (κάλυκος) + τομή ==> αναφέρεται στον κάλυκα που τέμνεται εγκάρσια κατά την ανάπτυξη του άνθους.

villósa < víllus ή véllus, μαλλί = μαλλιαρή, τριχωτή, χνουδωτή.

Lotus subbiflorus

Χώρα 05/04/2007

Lupinus gussoneanus

Φοινικιές 22/04/2005

Vicia hybrida

Χώρα 05/04/2007

Lotus cytisoides

Άγιος Παντελεήμονας 31/03/2007

Ο Lotus cytisoides L. 1753  είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα εκτός από την βόρεια χώρα.
Βιότοπος: βράχοι κοντά στην θάλασσα, αμμώδη παραθαλάσσια ενδιαιτήματα,σε υψόμετρα έως 300 μ.
Πολυετής πόα, μέχρι 50 εκ., χνουδωτή.
Φυλλάρια αντωοειδή.
Άνθη ανά 2-6. Στεφάνη κίτρινη.
Χέδρωπας λίγο κυρτός
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Lotus = λατινική ονομασία ενός είδους τριφυλλιού που αναφέρεται από τον Βιργίλιο.
cytisoides > Cytisus > κύτισος + είδος = κυτισοειδής.

Σταυρός 02/05/2005

Vicia monantha

Κατάπολα 25/03/2007