Campanula reiseri

Κλικ στην φωτογραφία για μεγέθυνση

Η Καμπανούλα του Ρέισερ (Campanula reiseri Halacsy 1896) είναι ενδημική των Κυκλάδων και των Σποράδων. Η γεωγραφική κατανομή της περιλαμβάνει τα νησιά Γιούρα και Κυρά Παναγιά των Σποράδων, τις νήσους Άνδρο, Κέα και Δονούσα των Κυκλάδων και τις νησίδες Μάκαρες (Δονούσας), Στρογγυλή (Νάξου) και Χταπόδια (Μυκόνου). Ανάλογα με το νησί, υπάρχει και κάποια διαφοροποίηση στα φυτά, με συνέπεια να αναφέρονται διάφορα υποείδη ή ποικιλίες.
Το φυτό είναι διετής ή πολυετής πόα, με κυανά-ιώδη άνθη. Τα φύλλα σχηματίζουν ρόδακα. Ως τυπικό χασμόφυτο του Αιγαίου, φυτρώνει στις σχισμές απότομων παραθαλάσσιων βράχων, σε υψόμετρα 10 μέχρι 150 m. Ανθίζει από τα μέσα Απριλίου μέχρι και τον Μάιο. 

*** Περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (εκδ. 1995 & 2009).

Ετυμολογία:
Campanula > campana (λατιν.) < campanula υποκοριστικό
reiseri > προς τιμήν του Αυστριακού ορνιθολόγου Othmar Reiser (1861 - 1936), ο οποίος είχε επισκεφθεί το 1894 τα νησιά Γιούρα και Κυρά Παναγιά.

Silene sedoides

Orobanche rubescens

Η Οροβάγχη η χνουδωτή (Orobanche pubescens, d' Urv. 1822 και συνώνυμο Orobanche versicolor (= με μεταβαλλόμενο χρώμα) είναι μεσογειακό είδος που παρασιτεί στις ρίζες φυτών των οικογενειών Apiaceae και Asteraceae. Έχει ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, σε ανοιχτά ενδαιτήματα σε υψόμετρα μέχρι 2000 μέτρα. Ανθίζει την άνοιξη.
Ετυμολογία:
Orobanche > Οροβάγχη > οροβός (βίκος) + Άν-χω > άγχω (πνίγω)
pubescens > pubes -is (εφηβαίο) = χνουδωτός
versicolor > vérso γυρίζω & cólor χρώμα = με μεταβαλλόμενο χρώμα, πολύχρωμο.

Cynodon dactylon

Ηρακλειά 19-06-2008
photo Γιάννης Γαβαλάς

Ballota acetabulosa

Η Ballota acetabulosa, (L.) Benth. 1834, είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας, με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Κοινή ονομασία: λυχναράκι, λουμίνι.
Φρύγανο καλυμμένο με πυκνό εριώδες χνούδι και βλαστούς όρθιους.
Φύλλα μέχρι 5 εκ., ωοειδή, αντίθετα, με κοντό μίσχο.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αποτελούν οι κάλυκες, που μοιάζουν σαν μικροί κρατήρες και οι οποίοι συνεχίουν να μεγαλώνουν και μετά την πτώση των ανθέων. Παλιότερα χρησιμοποιούσαν αυτούς τους κάλυκες σαν φυτιλάκι για τα καντήλια.
Βιότοπος: ηλιόλουστες πετρώδεις θέσεις, φρύγανα, σε υψόμετρα 0-1000 (-1700) μ.
Άνθη ιώδη ή ρόδινα σε σπονδύλους σε όλο το μήκος του βλαστού με 6-12 ανά σπόνδυλο.
Ανθίζει από τον Απρίλιο έως τις αρχές Ιουλίου.

Ετυμολογία:
Ballota > βαλλωτή (φυτό που αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη και τον Πλίνιο) > βάλλω ==> για την απόρριψη που προκαλείται από τη φευγαλέα οσμή αυτού του φυτού = Βαλλωτή
acetabulosus, a, um > acetabŭlum, κοτύλη, δοχείο για το ξύδι.

Carlina lanata

Ηρακλειά 08/06/2013

photo (c) Γιάννης Γαβαλάς

Η Carlina lanata (εριώδης) είναι μεσογειακό ακανθώδες φυτό με μεγάλη εξάπλωση στα κατοικημένα νησιά μας Αμοργό (Ξώδοτος, Κόρακας, κ.α.), Ηρακλειά, Σχινούσα, όπως και στα ακατοίκητα νησιά μας Κέρο, Αντικέρι, Μάκαρες, Κίναρο, Αμοργοπούλα, Γραμβούσα, Νικουριά... Άνθιση στις αρχές του καλοκαιριού.

Ηρακλειά 28/06/2009

photo (c) Γιάννης Γαβαλάς

Bryonia cretica

Κατάπολα 25/03/2007

Φυτό δηλητηριώδες με μεγάλη εξάπλωση στην Ελλάδα. Έρπον ή αναρριχώμενο με την βοήθεια ελίκων. Φύεται σε φρυγανότοπους και φράχτες.

Εκτός από την Αμοργό (Κατάπολα, Λαγκάδα, κ.α.), αναφέρεται επίσης από την Δονούσα και τις γειτονικές της νησίδες Μάκαρες.

Anthemis scopulorum

Ηρακλειά 30/04/3006

photo (c) Γιάννης Γαβαλάς

Η Ανθεμίς των βράχων (Anthemis scopulorum Rech. f. 1936) είναι ενδημική Κυκλάδων, Ανατολικού Αγαίου και Ν. Πελοποννήσου.
Βιότοπος: βράχοι που συνήθως επηρεάζονται από την θάλασσα, γι' αυτό και ευδοκιμεί σε νησίδες και βραχονησίδες, όπως οι δικές μας Πατελίδι της Αμοργού, Άβελας της Ηρακλειάς και Μάκαρες της Δονούσας.
Στην Αμοργό αναφέρεται από τα Θολάρια και από τα άλλα νησιά μας από την Ηρακλειά και την Δονούσα.

Ετυμολογία:
Anthemis > ανθεμίς (> άνθεμον), όνομα που χρησιμοποιεί ο Διοσκουρίδης για το χαμομήλι = Ανθεμίς.
scopulorum > γενική πληθυντικού του scopulus (> σκόπελος) βράχος = των βράχων.

Allium subhirsutum

Λαγκάδα 03/04/2010

Το Άλλιο το σχεδόν δασύτριχο διακλαδισμένο (Allium subhirsutum L. 1753) είναι μεσογειακό γεώφυτο με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. 
Φύεται σε ξηρά λιβάδια, πετρώδεις θέσεις, φρύγανα. Ανθίζει την άνοιξη.

Ετυμολογία:
Allium > αllium (λατιν. Πλίνιος) > άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο).
subhirsutum > sub (υπό, σχεδόν) + hirsutum (δασύτριχο) =σχεδόν δασύτριχο.

Κατάπολα 06/03/2006

Astragalus spruneri

Κατάπολα 31/03/2007 Άγιος Παντελεήμονας

Ο Αστράγαλος του Σπρούνερ (Astragalus spruneri Boiss. 1843) είναι βαλκανικό φυτό, με εξάπλωση στην Βόρεια Ελλάδα, το Αιγαίο, την Πελοπόννησο, της Εύβοια και την Στερεά Ελλάδα.
Στην Αμοργό αναφέρεται από τα Κατάπολα, την Αρκεσίνη και την νησίδα Γραμβούσα. Φύεται επίσης σε αρκετές θέσεις στην Ηρακλειά, ενώ αναφέρεται και από την Δονούσα, τις νησίδες Μάκαρες κοντά στην Δονούσα και το Πάνω Κουφονήσι.
Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις, φρύγανα, διάκενα κωνοφόρων δασών, σε υψόμετρα 0-750 μ..
Πολυετής πόα, σχεδόν χωρίς βλαστό.
Φϋλλα τριχωτά. Φυλλάρια ωοειδή. Παράφυλλα τριγωνικώς λογχοειδή.
Ταξιανθίες σε κεφαλιόμορφους βότρεις με 3-10 άνθη κοκκινωπά-ρόδινα. Βράκτια προμήκη,  μικρά. Κάλυκας με πυκνό τρίχωμα και δόντια δις μικρότερα του σωλήνα. Πέτασος διπλάσιος του κάλυκα και πτέρυγες σπαθοειδείς, ακέραιες.
Καρπός χέδρωπας προμήκης, ροπαλοειδής ή κυρτός, τραχύς.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Astragalus > αστράγαλος (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) > αστήρ + γάλα ==> από το χρώμα και το σχήμα των ανθέων - οι αρχαίοι πίστευαν ότι η βρώση του φυτού αυξάνει το γάλα των κατσικιών.
spruneri > αφιερωμένος στον Βαυαρό βοτανικό Wilhelm von Spuner (1805-1874).

Anchusa azurea

Βρούτση 23/04/2005

Η Άγχουσα η γαλάζια (Anchusa azurea,  Mill. 1768) είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σ' όλη την Ελλάδα.
Συνώνυμα: Anchusa italica Retz. 1779 - Buglossum italicum (Retz.) Tausch 1824
Εκτός από την Αμοργό, στα άλλα νησιά μας αναφέρεται από την Ηρακλειά, την Δονούσα, τα δύο Κουφονήσια και τις Μάκαρες (Άγιος Νικόλαος).
Η ψηλότερη από τις άγχουσες είναι ένα όμορφο φυτό με βλαστό πυκνά διακλαδισμένο, τριχωτό. Φύεται κυρίως σε καλλιεργημένους και παλιούς αγρούς. Ανθίζει την άνοιξη. 
Η κοινή ελληνική του ονομασία είναι «βοϊδόγλωσσα» (από το σχήμα των φύλλων του) κι αποτελεί συνέχεια του αρχαίου ελληνικού «βούγλωσσον», που αναφέρουν ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης. Μάλιστα, ως Buglossum italicum το περιέγραψε ο Tausch το 1824. Τελικά, το επίσημο όνομά του είναι Anchusa azurea, επειδή περιγράφτηκε πρώτο με αυτό το όνομα.
Από την κόκκινη ρίζα της Γαλάζιας Άγχουσας παραγόταν στην αρχαιότητα κόκκινη βαφή, που την χρησιμοποιούσαν ως καλλυντικό και ως τέτοιο το γνώριζαν ο Γαληνός και ο Πλίνιος. Ο Διοσκουρίδης αναφέρεται στις φαρμακευτικές του ιδιότητες.

Ετυμολογία:
Anchusa > άγχουσα (φυτό που αναφέρουν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς με φαρμακευτικές και καλλωπιστικές ιδιότητες).
azurea > lāzwardī (αραβικά > läžwärd (περσικά) > lazur & lazulum (μεσαιωνικά λατινικά), δηλαδή γαλάζια πέτρα = γαλάζιο χρώμα.

Κατάπολα 31/03/2007

Cakile maritima

Φοινικιές 16/11/2009

Το Cakile maritima (Scop. 1772) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με μεγάλη εξάπλωση στην Ελλάδα.

Βιότοπος: παραλίες με άμμο ή βότσαλα σε υψόμετρα 0- 100 μ.

Ετήσιο ή διετές φυτό, ελαφρά χυμώδες, μέτρια διακλαδισμένο.

Καρποί κεράτια.

Άνθη με πέταλα σε απαλό λιλά-μοβ.

Άνθιση: Μάρτιος - Σεπτέμβριος.

Ετυμολογία:

Cakile < Kakeleh το όνομα του φυτού στα αραβικά.

maritima < mare θάλασσα= παραθαλάσσια.

 

Pallenis spinosa

Χώρα 09/04/2004

Η Η Παλληνίς η ακανθώδης [Pallenis spinosa (L.) Cass. 1825] είναι μεσογειακό  φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Τοπικό όνομα: τσιτομάτα.
Διετές φυτό με βλαστό διακλαδισμένο, πολύ χνουδωτό. Τα φύλλα είναι επιμήκη, λογχοειδή, χνουδωτά, κοίλα, τα ανώτερα επιφυή.
Βιότοπος: αγροί, βραχώδεις τοποθεσίες, ελαιώνες
Κεφάλια με βράκτια αγκαθωτά, παρόμοια με τα φύλλα, τα εσωτερικά από αυτά κοντύτερα. Δίσκος κίτρινος μέχρι 20 εκ. και περιφερειακά ανθίδια γλωσσοειδή, κίτρινα ή κοκκινωπά.
Ανθίζει από τον Απρίλιο.

Ετυμολογία:
Pallenis > Παλλήνη, αρχαίος δήμο της Αττικής και αρχαία πόλη στην Χαλκιδική = Παλληνίς.
spinosus, -a, um > spina, άκανθα, αγκάθι = ακανθώδης.

Χοζοβιώτισσα 05/04/2007