Bituminaria bituminosa

Κατάπολα 09/04/2007

H Bituminaria bituminosa [(L.) C. H. Stirt.] είναι μεσογειακό φυτό με ευραία εξάπλωση στην Ελλάδα, την Αμοργό και όλες τις Κυκλάδες.
Βιότοπος: ελαιώνες,  άκρες χωραφιών και δρόμων σε υψόμετρα 0-900 μ.
Βλαστός λεπτός, όρθιος. Φύλλα με τρία φυλλάρια, λογχοειδή, μακρόμισχα.
Άνθη κυανοΐώδη με τριχωτούς κάλυκες.
Αναδίδει χαρακτηριστική οσμή πίσσας, ιδιαίτερα αν τριφτούν τα φύλλα.
Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου.
Ετυμολογία:
Bituminaria < bitumen άσφαλτος ==> για την χαρακτηριστική οσμή που προέρχεται από το φυτό όταν τρίψουμε τα φύλλα του.
bituminosa < bitumen άσφαλτος = ασφαλτώδης.

 

Polygala venulosa

Ρίχτι 14/03/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Polygala venulosa (Sm. 183) είναι φυτό του Αιγαίου, της Δ και ΝΔ Μικράς Ασίας και της Κύπρου. Περιγράφηκε από φυτά που συνέλεξε στην Κύπρο ο 'Αγγλος βοτανικός Σίμπορπ (John Sibthorp, 1758 – 1796), δημιουργός της Flora Graeca. Υδατογραφία του φυτού από τον περίφημο Αυστριακό ζωγράφο Μπάγιερ ((Bauer Ferdinand, 1760-1826) περιλαμβάνεται στην μνημειώδη έκδοση της  Flora Graeca.

Έχει ευρεία εξάπλωση στο Αιγαίο. Είναι συχνό στην Αμοργό. Στα γειτονικά νησιά αναφέρεται από Δονούσα, Κουφονήσι, Νάξο, Αστυπάλαια, Ανάφη. Στις άλλες Κυκλάδες έχει παρουσία σε Μήλο, Σίφνο και Πάρο.

Το Polygala venulosa είναι μικρό πολυετές φυτό, ξυλώδες στη βάση, με ανερχόμενα στελέχη ύψους 5–25 εκ.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα και περιστασιακά σε
ελαιώνες και άκρες αγρών, σε υψόμετρα 0-800 (-1200) μ. 
Άνθη σε απαλό ροζ ή λιλά χρώμα.
Άνθιση: μέσα Μαρτίου - Ιούνιος.
Ετυμολογία:
Polygala < πολύ + γάλα ==> επειδή υποτίθεται ότι ως ζωοτροφή ευνοεί την παραγωγή γάλακτος.
venulosa < venula μικρή φλέβα ==> επειδή χαρακτηρίζεται από μικρές φλέβες.

από την Flora Graeca

Glebionis segetum (Chrysanthemum segetum)

Σταυρός Χώρας 18/04/2005

Η Glebionis segetum [(L.) Fourr. 1869] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, την Αμοργό και όλες τις Κυκλάδες..
Συνώνυμο: Chrysanthemum segetum L. 1753.
Αμοργιανό όνομα: μαντελίδα.
Παρόμοιο με το Glebionis coronarium αλλά με περιφερειακά ανθίδια πάντα κίτρινα και φύλλα, τα κατώτερα με μεγάλους λοβούς, τα ανώτερα λογχοειδή, οδοντωτά.
Βιότοπος: χωράφια, παλιά χωράφια δημητριακών.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.
Ετυμολογία:
Glebionis < gleba βώλος, βώλαξ (της γης), έδαφος ==> συσχετίζεται με τα καλλιεργημένα φυτά ή τα χωράφια καιτις άκρες δρόμων όπου φύεται.
segetum < seges -etis καλλιέργεια, καλλιεργημένο χωράφι ==> αναφορά στον βιότοπό του, που είναι συνήθως χωράφια με δημητριακά.

Ornithogalum creticum

Χάλαρα 03/05/2020

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Νέο φυτό και μάλιστα ενδημικό προστέθηκε στην χλωρίδα της Αμοργού. Είναι το Ορνιθόγαλο το κρητικό. Το βρήκε και το φωτογράφισε στην νότια ακτογραμμή ο Μανώλης Σιμιδαλάς.
Στις φωτογραφίες φαίνεται η θέση και ο βιότοπός του.
Το Ορνιθόγαλο το κρητικό (Ornithogalum creticum, Zahar. 1977) είναι ενδημικό Κρήτης, Καρπάθου και Κυκλάδων.
Στις Κυκλάδες αναφέρεται από τις αμοργιανές νησίδες Μάκαρες της Δονούσας, το Λιάδι και την Αμοργοπούλα (Άνυδρος).
Βιότοπος: ασβεστολιθικές πλαγιές με φρύγανα, σχισμές βράχων, πετρώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0 - 800 (1500) μ.
Φύλλα 5-8, που συχνά έχουν μαραθεί κατά την ανθοφορία.
Άνθη ελαφρώς αρωματικά. Περιάνθιο ανοιχτά πρασινωπό προς το εσωτερικό
Ανθίζει Απρίλιο-Ιούνιο.
Ετυμολογία:
Ornithogalum < Όρνις (πτηνό,  όρνιθα, κόττα) + γάλα. Αναφέρεται στην φράση «και του πουλιού το γάλα», λόγω του λευκού χρώματος του άνθους.
creticum < Creta Κρήτη. 

Erodium gruinum

Ασφοντηλίτης 13/03/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο Ερωδιός ο γερανοειδής [Erodium gruinum (L.) L'Her 1789] είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στην νότια και νησιωτική χώρα.
Φυτό μονοετές, τριχωτό με φύλλα τρίλοβα, οδοντωτά.
Φύεται σε πετρώδεις τοποθεσίες και ξηρά λιβάδια, σε υωόμετρα 0-600 μέτρα και στην Κρήτη έως τα 1400 μ.
Άνθη σε πολύ μακρείς ποδίσκους με πέταλα ιώδη που ωστόσο πέφτουν μερικές ώρες μετά την άνθηση.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.
Ετυμολογία:
Erodium < ερωδιός (το πτηνό) ==> επειδή ο καρπός θυμίζει ράμφος του πτηνού = Ερωδιός
gruinum < grus γερανός (το πτηνό) - επειδή ο καρπός θυμίζει ράμφος του πτηνού = γερανοειδής.

 

Ranunculus peltatus

 

Χώρα 18/03/2020

φωτογραφίες Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο Ranunculus peltatus (Schrank 1789) εξαπλώνεται στην Ευρώπη και σε παράκτιες περιοχές της Αφρικής. Στην Ελλάδα έχει διάσπαρτη κατανομή σε λίγες θέσεις. 

Βιότοπος: ενδιαιτήματα γλυκού νερού, εποχιακά λιμνία, τέλματα και ρυάκια με αργή ροή σε υψόμετρα 0-1200 (1500) μ.

Ετήσιο ή πολυετές φυτό. 

Βλαστός βυθισμένος έως 1 μ. με τριχοειδή αποκλίνοντα τμήματα. Φύλλα νεφροειδή με 3-5 (7 λοβούς).

Άνθη μοναχικά με 5 ή μερικές φορές περισσότερα λευκά πέταλα.

Άνθιση: Μάρτιος - Ιούνιος.

Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο, ανάλογα με το υψόμετρο.

Ετυμολογία:

Ranunculus < rana (λατιν.) βάτραχος. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος γράφει ότι «ονομάζουμε ranunculus το βότανο που οι Έλληνες ονομάζουν βατράχιο»

peltátus < πέλτη, μικρή ελαφριά ασπίδα (εξ ου και οι ελαφρά οπλισμένοι πελταστές) σε σχήμα ημισελήνου ==> από τα ανώτερα φύλλα που έχουν σχήμα πέλτης.

Βατράχιο ==> επειδή ορισμένα είδη αυτού του γένους ευδοκιμούν σε υδάτινο περιβάλλον όπως οι βάτραχοι.

Muscari macrocarpum

 Χώρα 30/01/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Leontice leontopetalum - Λεοντική η λεοντοπέταλη

φωτογραφία Ελευθερία Πράσινου

Αρκεσίνη 07/03/2017

Πολυετές κονδυλώδες φυτό.  Θεωρείται ζιζάνιο των χωραφιών με δημητριακά αλλά, με την εγκατάλειψη των χωραφιών και τον μεγάλη μείωση της αρόσιμης γης στην Ελλάδα, έχει περιοριστεί τόσο πολύ ώστε να είναι σπάνιο. Γι' αυτό και μπήκε στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων & Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας (RDB 2009), με τον χαρακτηρισμό «τρωτό» (VU).
 Άνθη: Κίτρινα, με 6 πέταλα, σε σύνθετη πυραμιδοειδή ταξιανθία. Καρποί διογκωμένοι. Άνθιση: Φεβρουάριος μέχρι μέσα Απριλίου.
Στις Κυκλάδες αναφέρεται πρόσφατα (μετά το 1970) από Αμοργό (δύο θέσεις), νότια Νάξο, Φολέγανδρο και Αστυπάλαια. Πριν το 1970 αναφέρονται θέσεις από Άνδρο, Τήνο, Σύρο, Αστυπάλαια αλλά ύστερα από 50 χρόνια μπορεί να μην ισχύουν.
 Ετυμολογία
 Leontice < λέων
 leontopetalum < λέων + πέταλον (αλόγου). Το όνομα αναφέρεται στα φύλλα, που μοιάζουν με το αποτύπωμα του πέλματος ενός λιονταριού. Φυτό με ονομασία «λεοντοπέταλον» αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη.

Helichrysum orientale

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Helichrysum orientale (L.) Vaill. 1754 είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση σε Κυκλάδες, Κρήτη, Δυτικό και Ανατολικό Αιγαίο.

Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι, σε υψόμετρα 0-1200 μ.

Πολυετές χαμόφυτο φυτό, με σκληρό ξυλώδες απόθεμα.

Βλαστοί 12-30 εκ., τριχωτοί.

Βασικά φύλλα στενά, 20-60 χιλ., τριχωτά, προμήκη σπατουλοειδή, στρογγυλεμένα στην άκρη.

Κεφάλια σε πυκνές ταξιανθίες με λαμπερά λεμονοκίτρινα ανθίδια και σκούρο κέντρο.

Ανθίζει από μέσα Απριλίου μέχρι τα μέσα Ιουνίου.

Ετυμολογία:

Helichrysum < ήλιος + χρυσός. Αναφορά στο χρυσοκίτρινο χρώμα των ανθέων σε πολλά είδη του γένους.

orientale < oriens (ανατολή) = ανατολικό, ανατολίτικο.

Seseli crithmifolium

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

To Σέσελι το κριταμόφυλλο [Seseli crithmifolium (Juss. ex DC.) Boiss., 1872] είναι ενδημικό φυτό Κυκλάδων (Αμοργός, Σίκινος, Φολέγανδρος), Κρήτης και Δωδεκανήσου (Ρόδος, Κάρπαθος, Σαρία).
Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι σε υψόμετρα (10-) 200-1100 μ.
Πολυετές φυτό με ξυλώδη βλαστό ύψους έως 1,5 μέτρο και μέτρια διακλάδωση.
Φύλλα άκαμπτα, σαρκώδη.
Η ταξιανθία του σχηματίζει σκιάδιο, με 20-50 λευκά άνθη.
Καρποί, 3-4 χιλ., επιμήκεις με χαμηλές ράχες. Μερικές φορές το φυτό είναι μονοκαρπικό, δηλαδή ανθίζει και καρποφορεί μια φορά στην ζωή του.
Ανθίζει Ιούνιο-Αύγουστο.

Στην Αμοργό φύεται στη Νικουριά, τον Ποταμό, την Χοζοβιώτισσα και ψηλά στο Κρίκελο. Επίσης στην Κέρο, την Δονούσα, τις Μάκαρες και την Κίναρο.

Ετυμολογία:
Seseli > σέσελι, φυτό πουα αναφέρεται από τους Διοσκουρίδη, Αριστοφάνη, Πλούταρχο
crithmifolium > Crithmum κρίταμο + folium φύλλο = κριταμόφυλλο
Crithmum > κρήθμον > κριθή ==> για την ομοιότητα των σπερμάτων με αυτά της Κριθής (κριθαριού).

«σέσελι· τὸ μὲν Μασσαλιωτικὸν φύλλα ἔχει μαράθῳ ἐοικότα, παχύτερα δὲ καὶ τὸν καυλὸν εὐερνέστερον ἔχει, σκιάδιον δὲ ἀνήθῳ ὅμοιον, ἐφ' οὗ ὁ καρπὸς ὑπομήκης, γεγωνιωμένος, δριμύς, βιβρωσκόμενος ἡδέως, ῥίζα μακρά, εὐώδης.»
Διοσκουρίδης