Crocus laevigatus Κρόκος ο λείος

Χώρα 21/11/2009 Chora

Ο Κρόκος ο λείος (Crocus laevigatus, Bory & Chaub. 1832) είναι ενδημικό γεώφυτο της Νότιας Ελλάδας με πλατιά εξάπλωση από την Κρήτη και τις Κυκλάδες έως την Αττική και την Πελοπόννησο.
Πήρε το όνομά του από τους χιτώνες του βολβού του
που είναι λείοι.
Βιότοπος: πετρώδεις περιοχές, βραχώδεις θέσεις, ρωγμές βράχων, διάκενα πευκοδασών
Εδώδιμος με γεύση κάστανου. Στη Σαντορίνη λέγεται
«καστανίδα» και στην Αμοργό «γούλα».
Έχει κυρίως φθινοπωρινή άνθηση, από τον Οκτώβριο, σε υψόμετρα από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 1500 μέτρα. Σε διάφορες περιοχές και ανάλογα με το υψόμετρο, ανθίζει μέχρι τα μέσα του χειμώνα. Ανοιξιάτικη άνθιση εμφανίζει στα ορεινά της Νάξου και της Άνδρου.
Τα άνθη, που συνήθως είναι εύοσμα, παρουσιάζουν χρωματική ποικιλομορφία: λευκά, μοβ-ρόδινα, λιλά...
Στην Αμοργό και την Ηρακλειά τα άνθη παρουσιάζουν την ιδιομορφία να είναι δίχρωμα, με τα 3 εσωτερικά τέπαλα λευκά και τα τρία εξωτερικά σε χρώμα λιλά.

Ετυμολογία:
Crocus > κρόκος > πιθανώς από την κρόκη (υφάδι) από τα γεννητικά όργανα (ανθήρες, κλπ) που έχουν παρόμοιο σχήμα με τα υφάδια.
laevigatus, a, um > > levigo λειαίνω, γυαλίζω = λείος.

Μάρμαρα Χώρας 16/11/2009 Marmara (Chora)

Λαγκάδα 15/11/2009 Lagada

Αρχαία Μινώα 23/11/2007 Ancient Minoa

Αγία Βαρβάρα (Χώρα) 20/11/2009 Chora

Erica manipuliflora / Ρείκι

 Κάψαλα ( Χώρα)

Το ρείκι (Erica manipuliflora) είναι φρυγανώδης θάμνος με πλούσια ανθοφορία το φθινόπωρο. Μέχρι πριν λίγα χρόνια, κάλυπτε μεγάλες εκτάσεις στην Αμοργό αλλά τώρα έχει περιοριστεί, ιδιαίτερα στην Κάτω Μεριά, μάλλον από την αδηφαγία των κατσικιών. Τα άνθη του είναι πολλά, μικρά, κωδωνοειδή, ρόδινα σε μακριές ταξιανθίες. Αποτελεί άριστο μελισσοτροφικό φυτό..

Άγιος Παντελεήμονας (Κατάπολα)

 Βρούτση

.

Αλώνι στα Κατάπολα

Κατάπολα 01/08/2004 Katapola

Τα  αλώνια στην Αμοργό έχουν πλέον εγκαταλειφθεί, αφού βεβαίως έχει  εγκαταλειφθεί εδώ και 40 περίπου χρόνια η καλλιέργεια των δημητριακών (σιτάρι και κριθάρι ξεχωριστά, ή ανάμεικτα ως «σμιγάδι»). Όπως λέει και ο ξάδερφός μου Νίκος Κωβαίος από τους Λιβανούς, ο γιος του δεν ξέρει τι σημαίνει θημωνιά (ευτυχώς ξέρει βιολί). Σε ένα μικρό βαθμό, πάντως,  συνεχίζεται η χρήση των αλωνιών, κυρίως στην Αιγιάλη, για το αλώνισμα του κατσουνιού, από το οποίο παράγεται η αμοργιανή φάβα. Παρά την εγκατάλειψη και το χορτάριασμά τους, τα αλώνια εξακολουθούν να αποτελούν μια από τις χαρακτηριστικές εικόνες του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της Αμοργού. 

Αλώνια υπάρχουν κοντά στους οικισμούς και σε περιοχές με «χτιά» (αναβαθμίδες με ξερολιθιές) όπου καλλιεργούσαν δημητριακά, κατσούνι, όσπρια κ.α. Επίσης κάθε «μινόρι» έχει το δικό του αλώνι. Μινόρι λέγεται στην Αμοργό ο οικογενειακός οικισμός με τα χωράφια του. Μινόρια υπάρχουν στην περιοχή της Χώρας και τα κατοικούσαν μία ή μερικές οικογένειες με συγγένεια πρώτου βαθμού.

Capparis zoharyi

ρέμα του φονιά 25/04/2005 Κατάπολα

Βλαστάρια κάππαρης, πριν πρασινίσουν τα φύλλα.

Centranthus calcitrapae

Προφήτης Ηλίας 29/04/2011

photo (c) Γιάννης Γαβαλάς

Ο Κέντρανθος η πεδιλοπαγίς (Centranthus calcitrapae (L.) Dufr. 1811) είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη της Ελλάδα, εκτός από την Βόρεια Πίνδο και την Δυτική Μακεδονία.
Συνώνυμο: Valeriana calcitrapae L.
Φυτό όρθιο, μερικώς διακλαδισμένο, μεταβλητό στο μέγεθος αλλά συνήθως  με ύψος 10-30 εκ.
Φύλλα απλά ή λοβωτά. με μακρύ μίσχο.
Βιότοπος: φρύγανα, λιβάδια, εποχιακά υγρές θέσεις, ανοίγματα κωνοφόρων δασών, σε υψόμετρα 0-700 (-1400) μ.
Άνθη σωληνωτά 2-3mm, συνήθως ρόδινα.
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Centranthus > κέντρο + άνθος - αναφορά στο πλήκτρο του άνθους = Κέντρανθος.
calcitrapae > calx calcis φτέρνα + trappa παγίδα ==> πιθανώς από τα αγκάθια των λουλουδιών που τραυματίζουν τα πόδια ===> για τον Centranthus calcitrapae από τον ίδιο βιότοπο με την Centaurea calcitrapa = πεδιλοπαγίς.

Tolpis barbata

Αμοργός 01/05/2011 Amorgos

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Η Τολπίς η πωγωνωφόρος (Tolpis barbata (Linnaeus, 1753) Gaertner, 1791) είναι φυτό των περιοχών της Ελλάδας με μεσογειακό κλίμα. Πήρε τ' όνομά της από τα σκληρά λοχγοειδή φύλλα που περιβάλλουν το άνθος σαν γενειάδα (barba στα λατινικά). Φύεται σε ξηρές και αμμώδεις θέσεις. Ανθίζει από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο. Ο γυμνασιάρχης Ηρακλειάς Γιάννης Γαβαλάς που την φωτογράφισε την πέτυχε στην μέση της περιόδου ανθοφορίας της.

Silene dichotoma

30/04/2011

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

Η Σιληνή η διχοτόμος (Silene dichotoma Ehrh., 1792) είναι τριχωτό φυτό με πολύ μικρούς μίσχους. Η εξάπλωσή του περιλαμβάνει την Βορειοανατολική Ελλάδα, τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και την Κρήτη. Ανθίζει μέχρι τα 1000 m. το καλοκαίρι.

Trifolium angustifolium

Χώρα 29/03/2007 Chora

Το Τριφύλλι το στενόφυλλο (Trifolium angustifolium L., 1753) είναι διεσπαρμένο σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, μέχρι το υψόμετρο των 1000 μέτρων.  Τα άνθη του είναι στενόμακρα και μικρά. Προτιμά ξηρά λιβάδια και ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου.

Frankenia pulverulenta

29/04/2011

photo (c) Yiannis Gavalas Γιάννης Γαβαλάς

 H  Φρανκένια η κονιορτώδης (Frankenia pulverulenta L., 1753) είναι ετήσιο έρπον φυτό. Φύεται σε παράκτιους αλατούχους βιότοπους, σε πολλές περιοχές της παραλιακής Ελλάδας. Ανθίζει Απρίλιο έως Ιούνιο.

Sedum sediforme

29/04/2011

φωτογραφία Γιάννης Γαβαλάς

To Sedum sediforme [(Jacq. 1771) Pau, 1909] είναι μεσογειακό είδος. 

Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου.

Φύεται σε βράχους, πετρώδεις και αμμώδεις περιοχές, σε υψόμετρα έως 900 μέτρα.

Φυτό που σχηματίζει συστάδες πολλές φορές με μη ανθοφόρους βλαστούς.

Ανθοφόροι βλαστοί 25-69 εκ.

Άνθη κίτρινα.

Άνθιση: Μάιος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:

Sedum < sédo (λατιν.) ανακουφίζω, καταπραΰνω, ηρεμώ ==> επειδή τα φύλλα κάποιων ειδών υποστηρίζεται ότι αμβλύνουν τον πόνο των τραυμάτων.

sediforme  < Sedum + forma σχήμα.