Narcissus tazetta subsp. italicus

ελαιώνας, Αιγιάλης, 13/12/2005

Ο Narcissus tazetta subsp. italicus [(Ker Gawl.) Baker 1888] είναι μεσογειακό φυτό.

Τοπικό όνομα στην Αμοργό: μαρτακούδι.

Λαϊκά ονόματα στην Ελλάδα: μανουσάκι (Κρήτη, Ζάκυνθος), βούτσινο (Μεσολόγγι), ίτσο (Λαμία), τσαμπάκι, ζαμπάκι...

Ιδιαίτερα δημοφιλές φυτό για τα άνθη και το άρωμά τους, καλλιεργείται από την αρχαιότητα.

Είναι βολβώδες φυτό. Βλαστός ισχυρός, κυλινδρικός και φύλλα γλαυκά, γωνιώδη στη ράχη με μήκος ίσο μ’ αυτό του βλαστού. Περιάνθιο λευκό, διαμέτρου 3-4εκ. με εσωτερική στεφάνη κίτρινη, ύψους μέχρι 5χιλ. Άνθη πολύ αρωματικά μέχρι 12 κατανεύοντα.

Βιότοπος: ελαιώνες, θαμνώδεις περιοχές, φρυγανότοποι.

Άνθιση: χειμωνιάτικη, από τις αρχές Δεκεμβρίου.

Ετυμολογία:

Narcissus < νάρκισσος, όνομα φυτού από το νεολιθικό υπόστρωμα της ελληνικής γλώσσας. Ο Πλίνιος παρετυμολογεί από την «νάρκη» (λατ. narce) λόγω του μεθυστικού αρώματος των ανθέων. Νάρκισσος: μυθολογικός πανέμορφος νέος που πέθανε στον Ελικώνα της Βοιωτίας μένοντας να θαυμάζει το πρόσωπό του στο νερό μιας πηγής.

tazetta < tazza, δημοφιλές κύπελλο στην Βόρεια Ιταλία, το σχήμα του οποίου μοιάζει με την παραστεφάνη του άνθους. 

Μια συστάδα από μαρτακούδια με φόντο την Λαγκάδα
13/12/2005

Νάρκισσοι και μανδραγόρες στην βάση μιας ελιάς

ελαιώνας Αιγιάλης, 13/12/2005

.

Matthiola sinuata

Λαγκάδα 01/04/2010

Η Ματθιόλα η κολπωτή [Matthiola sinuata (L.) R. Br. 1812] είναι ευρωμεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Φυτό διετές, όρθιο, με τα φύλλα της βάσης πολλά, πτεροσχιδή, με χείλη στραμμένα προς τα πάνω (κολπωτά, καμπυλωτά), εξ ου και το όνομα. Τα ανώτερα φύλλα γραμμοειδή, κυματοειδή.
Βιότοπος: παραθαλάσσια ενδιατήματα
Άνθη βιολετιά, εύοσμα μέχρι 2,5 εκ. διάμετρο.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:

Matthiola > γένος αφιερωμένο στον Pierandrea Mattioli (Matthiolus  † 1577) Ιταλό γιατρό.
sinuata > sinuo κολπώνω, καμπυλώνω, κυρτώνω = κολπωτή.

Gladiolus italicus

Κατάπολα 02/05/2005

Ο Gladiolus italicus Miller 1768, είναι ευρασιατικό φυτό, με πλατιά εξάπλωση στην Ελλάδα.Ονομασία στην Αμοργό: τσαλαπετεινός. 
Βιότοπος: καλλιεργημένα και ακαλλιέργητα χωράφια, ελαιώνες, λιβάδια, σε υψόμετρα 0-700 (-1200) μ.
Πολυετές γεώφυτο. Ο ισχυρός βλαστός του που φύεται από βολβό φτάνει τα 80 εκ.
Έχει 3-5 φύλλα, λίγο κοντύτερα από τον βλαστό, με πλάτος μέχρι 2 εκ. Δεν είναι τυχαίο ότι η λατινική και η κοινή ελληνική ονομασία συμπίπτουν από το σχήμα των φύλλων.
Άνθη ρόδινα, μέχρι 10, σε σταχυόμορφη ταξιανθία.
Ανθίζει Μάρτιο - αρχές Ιουνίου.

Ετυμολογία:
Gladiolus > gladius μάχαιρα > gladiolus ξιφίδιο ==> το όνομα χρησιμοποιείται για το φυτό από τον Πλίνιο για το σχήμα των φύλλων.
italicus, a, um > Italia Ιταλία = ιταλικός. 

Helichrysum orientale

Λαγκάδα 01/04/2010

Το Helichrysum orientale (L.) Vaill. 1754 είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση σε Κυκλάδες, Κρήτη, Δυτικό και Ανατολικό Αιγαίο.
Βιότοπος: ασβεστολιθικοί βράχοι, σε υψόμετρα 0-1200 μ.
Πολυετές χαμόφυτο φυτό, με σκληρό ξυλώδες απόθεμα.
Βλαστοί 12-30 εκ., τριχωτοί.
Βασικά φύλλα στενά, 20-60 χιλ., τριχωτά, προμήκη σπατουλοειδή, στρογγυλεμένα στην άκρη.
Κεφάλια σε πυκνές ταξιανθίες με λαμπερά λεμονοκίτρινα ανθίδια και σκούρο κέντρο.
Ανθίζει από μέσα Απριλίου μέχρι τα μέσα Ιουνίου.

Ετυμολογία:
Helichrysum > > ήλιος + χρυσός. Αναφορά στο χρυσοκίτρινο χρώμα των ανθέων σε πολλά είδη του γένους.
orientale > oriens (ανατολή) = ανατολικό, ανατολίτικο.

Matthiola sinuata - αγριοβιολέτα

Χοζοβιώτισσα 05/04/2007

Η Ματθιόλα η κολπωτή [Matthiola sinuata (L.) R. Br. 1812] είναι ευρωμεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Φυτό διετές, όρθιο, με τα φύλλα της βάσης πολλά, πτεροσχιδή, με χείλη στραμμένα προς τα πάνω (κολπωτά, καμπυλωτά), εξ ου και το όνομα. Τα ανώτερα φύλλα γραμμοειδή, κυματοειδή.
Βιότοπος: παραθαλάσσια ενδιατήματα
Άνθη βιολετιά, εύοσμα μέχρι 2,5 εκ. διάμετρο.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.

Ετυμολογία:

Matthiola > γένος αφιερωμένο στον Pierandrea Mattioli (Matthiolus  † 1577) Ιταλό γιατρό.
sinuata > sinuo κολπώνω, καμπυλώνω, κυρτώνω = κολπωτή.

Χοζοβιώτισσα 27/04/2005 Chozoviotissa

Ornithogalum arabicum

Κατάπολα 25/04/2005

Το Ornithogalum arabicum L. 1753, είναι μεσογειακό φυτό με αβέβαιη φυσική κατανομή και με εξάπλωση στην νησιωτική Ελλάδα. Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις πρόκειται είτε για φυτά που έχουν φυτευτεί είτε για φυτά που έχουν δραπετεύσει από καλλιέργεια.
Λαϊκά ονόματα: μαυρομάτα, μαυρομύτα.
Βιότοπος: άκρες περιβολιών, αμπελιών και χωραφιών, ακαλλιέργητα χωράφια, ενίοτε σε ελαιώνες, κοντά σε χωριά και οικισμούς.
Γεώφυτο  με μεγάλο βολβό και όρθιο ανθεκτικό βλαστό.
Φύλλα 5-8, γραμμικά-λογχοειδή, πράσινα, χωρίς λευκή γραμμή στο μέσον.
Άνθη 10-25, λευκά, σε πυκνή ταξιανθία
Ανθίζει Απρίλιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Ornithogalum > Όρνις (πτηνό,  όρνιθα, κόττα) + γάλα. Αναφέρεται στην φράση «και του πουλιού το γάλα», λόγω του λευκού χρώματος των τεπάλων του.
arabicus, a, um > Arabia = αραβικό.

Χώρα 25/04/2005

Lonicera etrusca - αγιόκλημα

Λεύκες Κατάπολα 22/04/2005

Το Lonicera etrusca (Santi 1795)] είναι μεσογειακό φυτό με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.

Τοπικό όνομα: αγιόκλημα.

Κοινό λαϊκό όνομα: αγιόκλημα, αγριοαγιόκλημα.

Αειθαλής θάμνος με βλαστούς πολύκλαδους και φύλλα γλαυκά, μεγάλα μέρχι 8 εκ., λεία, τα ανώτερα ενωμένα, περίβλαστα.

Βιότοπος: θαμνώνες, δάση, βραχώδεις πλαγιές.

Ανθική στεφάνη σωληνοειδής, δίχειλη, λευκή ή ρόδινη, με μακρείς λευκούς στήμονες.

Ανθίζει από τον Μάιο.

Ετυμολογία:

Lonicera < γένος αφιερωμένο με τον Γερμανό ιατρό και βοτανικό Adam Lonitzer (Lonicerus, 1528-1586).

etrusca < Etruria Ετρουρίa, αρχαία περιοχή της Ιταλίας, στη σημερινή Τοσκάνη.

Lilium candidum - Κρίνος της Παναγίας

Λαγκάδα Αιγιάλης, 16/05/2005
φωτογραφία Βαγγέλης Βασσάλος

Ο κρίνος αυτός είναι ο κρίνος του Ευαγγελισμού, γι' αυτό και λέγεται "κρίνος της Παναγίας" και επιστημονικά "Λείριο το πάλευκο". Είναι, επίσης, τοιχογραφημένος στα μινωικά ανάκτορα της Κρήτης. Άνθη πάνω από 10 στο πάνω μέρος του βλαστού, λευκά, εύοσμα και μεγάλα. Άνθιση ανοιξιάτικη μέχρι τον Ιούνιο.

.

Antirrhinum majus subsp. majus / Αντίρρινο (σκυλάκι)

Βρούτση (Κάτω Μεριά), 04/04/2007

Το αντίρρινο είναι φυτό των μεσογειακών χωρών, που περιλαμβάνει 42 είδη. Το πιο διαδεδομένο είναι το Αντίρρινο το μέγα (Antirrhinum majus). Στην Αμοργό ανθοφορεί από νωρίς την άνοιξη μέχρι τις πρώτες παγωνιές του φθινόπωρου, που στο νησί έρχονται πολύ αργά. Καλλιεργείται ως καλλωπιστικό, με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργηθεί πολλές ποικιλίες. Είναι τα γνωστά «σκυλάκια» ή «λυκόστομα». Το Αντίρρινο το μέγα, καλλιεργούμενο ή αυτοφυές, φυτρώνει σε βράχια, ερείπια και τοίχους σπιτιών. Σε διάφορα χρώματα, εκτός από το λευκό, το συναντούμε μέσα σε όλους τους οικισμούς του νησιού...

.

.