Ballota acetabulosa

Ρέμα του φονιά 08/06/2022

φωτογραφίες Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Ballota acetabulosa [(L.) Benth. 1834] είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ανατολίας, με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Κοινή ονομασία: λυχναράκι, λουμίνι.
Φρύγανο καλυμμένο με πυκνό εριώδες χνούδι και βλαστούς όρθιους.
Φύλλα μέχρι 5 εκ., ωοειδή, αντίθετα, με κοντό μίσχο.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αποτελούν οι κάλυκες, που μοιάζουν σαν μικροί κρατήρες και οι οποίοι συνεχίουν να μεγαλώνουν και μετά την πτώση των ανθέων. Παλιότερα χρησιμοποιούσαν αυτούς τους κάλυκες σαν φυτιλάκι για τα καντήλια.
Βιότοπος: ηλιόλουστες πετρώδεις θέσεις, φρύγανα, σε υψόμετρα 0-1000 (-1700) μ.
Άνθη ιώδη ή ρόδινα σε σπονδύλους σε όλο το μήκος του βλαστού με 6-12 ανά σπόνδυλο.
Ανθίζει από τον Απρίλιο έως τις αρχές Ιουλίου.
Ετυμολογία:
Ballota < βαλλωτή (φυτό που αναφέρεται από τον Διοσκουρίδη και τον Πλίνιο) < βάλλω ==> για την απόρριψη που προκαλείται από τη φευγαλέα οσμή αυτού του φυτού = Βαλλωτή
acetabulosa < acetabŭlum, κοτύλη, δοχείο για το ξύδι.

Αγία Μαρίνα 16/05/2022

Κάψαλα 21/05/22

 

Cymbalaria minor subsp. dodekanesi

Αγία Μαρίνα 31/03/2010

φωτογραφίες Βαγγέλης Παπιομύτογλου

Η Cymbalaria minor subsp. dodekanesi [(Greuter) Carcinero & al.] είναι ενδημική Κυκλάδων (Αμοργός, Κέρος, Φολέγανδρος), Ανατολικής Κρήτης, Καρπάθου και Ανατολικού Αιγαίου (Ρόδος, Χάλκη, Νίσυρος, Ικαρία, Σάμος).
Στην Αμοργό φύεται στην πλαγιά του Μεταλλείου, Κρίκελο, Θολάρια, Λαγκάδα, Προφήτη Ηλία, Αγία Μαρίνα Χώρας, Κόρακα Κάτω Μεριάς και στη νησίδα Νικουριά.
Τριχωτό φυτό με λεπτούς έρποντες βλαστούς.
Φύλλα στρογγυλά, τριχωτά με 3-5 ρηχούς λοβούς,
Άνθη ζυγόμορφα, δίχειλα. Άνω χείλος με κοκκινωπές λωρίδες, κάτω χείλος έντονα τρίλοβο με κίτρινο σημάδι στον λαιμό.
Προτιμά υγρά βράχια. Ανθίζει από τον Απρίλιο.
Ετυμολογία:
Cymbalaria < κύμβαλο ==> από το σχήμα των φύλλων.
minor < συγκριτικό του parvus (μικρός) = ελλάσων, μικρότερος (από άλλα συγγενικά είδη)
dodekanesi < Δωδεκάνησος.

Melanopsis praemorsa (Melanopsis astropaliae)

Αγία Μαρίνα 03/05/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το σαλιγκάρι του γλυκού νερού Melanopsis praemorsa  ανήκει στους αρχαιότερους κάτοικους της Αμοργού.
Αυτά τα σαλιγκάρια του γλυκού νερού εμφανίστηκαν και εξελίχτηκαν στην διάρκεια της Ύστερης Κρητιδικής Περιόδου που διάρκεσε από τα 100 εκατομμύρια χρόνια μέχρι τα 66 εκατομμύρια χρόνια από σήμερα. Προφανώς σε εκείνο τον πολύ μακρινό γεωλογικό χρόνο δεν υπήρχε η Ελλάδα ούτε καν η Ευρώπη όπως τις ξέρουμε.
Τα Melanopsis sp. συνυπήρχαν με τους δεινόσαυρους αλλά, σε αντίθεση μ' αυτούς που εξαφανίστηκαν στο τέλος της Κρητιδικής Περιόδου, συνεχίζουν την ύπαρξή τους και σήμερα.
Το Melanopsis από την Αγία Μαρίνα πιθανώς να είναι το ενδημικό των νησιών του Νότιου Αιγαίου Melanopsis astropaliae (της Αστροπαλιάς - Αστυπάλαιας) που περιγράφηκε το 1929 από τον Ιταλό Gambetta αρχικά ως ποικιλία του praemorsa (Melanopsis praemorsa var. astropaliae). Δείγματα συλλέχτηκαν από ιταλική αποστολή τον Αύγουστο του 1926 στα υπό ιταλική κατοχή Δωδεκάνησα, που οι Ιταλοί τα ονόμαζαν ιταλικά νησιά του Αιγαίου (isole italiani dell'Egeo).
Ετυμολογία:
Melanopsis < μέλας + όψις.
praemorsa (λατιν.) < prae πολύ, υπέρ + morsus (< mordeo δαγκώνω, καταναλώνω).

 

Linaria pelisseriana

Αγία Μαρίνα (Χώρα) 07/04/2007

Η Λιναρία του Πελισιέ (Linaria pelisseriana (L.) Mill. 1768) είναι φυτό της Μεσογείου και της ΝΔ Ασίας, με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Μονοετές φυτό με βλαστό, που φέρει εναλλασσόμενα ελλειπτικά φύλλα. Βλαστός όρθιος 20-40 εκ. λεπτός και μάλλον άκαμπτος.
Βιότοπος: λιβάδια, ανοιχτές δασικές εκτάσεις, χωράφια, ελαιώνες, φρύγανα, σε υψόμετρα 0-800 (-1200) μέτρα.
Άνθη μπλε-μοβ.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.
Ετυμολογία:
Linaria < linum (λατιν.) < λίνον, επειδή έχει ίδια φύλλα με το λίνον = Λιναρία.
pelisseriana < αφιερωμένη στο G. Pellicier (1490-1568), επίσκοπο Μονπελιέ και βοτανικό.

Tragopogon dubius

Αγία Μαρίνα 29/03/2007

Ο Tragopogon dubius (Scop. 1772) είναι ευρωμεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. Συχνός στην Αμοργό και την Νάξο με παρουσία σε Πάρο, Φολέγανδρο, Σίφνο, Άνδρο.

Βιότοπος: ξηρά λιβάδια, άκρες δρόμων, αμμώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0-600 (-1300) μ.

Ετήσιο ή διετές είδος. Βλαστοί μοναχικοί, όρθιοι ύψους 20-50 εκ. Φύλλα γραμμικά λογχοειδή. Άνθη κίτρινα-λεμονί.

Άνθιση: μέσα Απριλίου - αρχές Ιουνίου

Ετυμολογία:

Tragopogon < τράγος + πώγων ==> από την μορφή του πάππου = Τραγοπώγων (αρχαίο όνομα από τον Διοσκουρίδη).

dubius (λατιν.) = αμφίβολος, αβέβαιος