Οι φίλοι του μπλοκ

Παρασκευή, 16 Απριλίου 2021

Eryngium campestre


 Το Eryngium campestre (L. 1753) φύεται σε όλη την Ελλάδα, το Αιγαίο και τις Κυκλάδες.
Στην Αμοργό φύεται σε Χώρα, Λεύκες, Κρίκελο κ.ά.
Είναι πολυετές φυτό, γλαυκοπράσινο, με ύψος 20-70 εκατοστά και ρίζα παχιά γογγυλόμορφη.
Φύλλα βάσης τριμερή, πολύ αγκαθωτά.
Άνθη σε ωοειδή πυκνή ταξιανθία.
Βιότοπος: χέρσα άγονα χωράφια, ξηρά λιβάδια, παράκτιοι βιότοποι σε υψόμετρα 0-900 μ.
Άνθιση: Μάιος - Ιούνιος.
Ετυμολογία:
Eryngium < ηρύγγιον (Θεόφραστος)
campestre < campus (λατιν.), πεδιάδα, κάμπος = πεδινό, αρουραίο.

Πέμπτη, 15 Απριλίου 2021

Erodium cicutarium


Το Erodium cicutarium είναι μεσογειακό φυτό που τείνει να γίνει κοσμοπολίτικο.
Εξαπλώνεται σε όλη την Ελλάδα. Συχνό στην Αμοργό.
Βιότοπος: χωράφια, ελαιώνες, μπάζα, φρύγανα, αμμώδεις παράκτιες θέσεις σε υψόμετρα 0-1200 μ.
Άνθιση: Φεβρουάριος - Ιούνιος.

Ετυμολογία:
Erodium < ερωδιός (το πτηνό) ==> επειδή ο καρπός θυμίζει ράμφος του πτηνού.
cicutarium < cicuta ( πιθανώς από το σανκριστικό çaka = βότανο) ==> αναφορά στο σχήμα των φύλλων.

Τετάρτη, 14 Απριλίου 2021

Eryngium maritimum


Τυπικό είδος των αμμωδών παραλιών με εξάπλωση σε Μεσόγειο, Μαύρη θάλασσα και Ατλαντικό. Το συναντάμε σε όλες τις ακτές της Ελλάδας.
Αμοργιανό όνομα: άγκατθας της βραχιάς (της ακτής).
Πολυετές φυτό με άκαμπτο στέλεχος, ευρέως διακλαδισμένο, 20-50 εκατοστών.
Φύλλα σκληρά με ψοντρό τριγωνικό δόντι.
Άνθιση: Απρίλιος - Ιούλιος.
Ετυμολογία:
Eryngium < ηρύγγιον (Θεόφραστος)
maritimum < mare θαλασσα= παραθαλάσσιο.

Τρίτη, 13 Απριλίου 2021

Pontia edusa


Η Pontia edusa είναι μία μεσαίου μεγέθους μεταναστευτική πεταλούδα της οικογένειας των Πιεριδών (Pieridae).
Η κατανομή της περιλαμβάνει κυρίως την Νότια Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, αλλά ορισμένα άτομα μπορεί να φθάσουν μέχρι τη Σκανδιναβία.
Το πάνω μέρος των φτερών είναι λευκό με μαύρες κηλίδες στα άκρα και το κάτω έχει πράσινα-γκρίζα σχέδια.
Πετάει από τον Μάρτιο μέχρι και τον Οκτώβριο (σε πιο θερμές περιοχές).
Οι κάμπιες της τρέφονται με είδη του γένους της Ρεζεντά (Resedaceae). Οι βιότοποί της περιλαμβάνουν λιβάδια με λουλούδια και πετρώδεις περιοχές.
Ετυμολογία:
Pontia < πόντια < Πόντος.
edusa < Edusa, ρωμαϊκή θέοτητα, προστάτιδα των βρεφών

Δευτέρα, 12 Απριλίου 2021

Thapsia garganica

Η Thapsia garganica (L. 1767) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα και τις Κυκλάδες.
Στην Αμοργό φύεται στην περιοχή της Χώρας και τον Κρίκελο.
Πολυετές φυτό, λείο ή λίγο τριχωτό, με ύψος 30-250  εκατοστά. Ρίζα με πολλές σκληρές ίνες. Βλαστός κούφιος γραμμωτός. Σκιάδιο με 5-20 ακτίνες, χωρίς βράκτια. Καρπός με περιφερειακά πτερύγια
Βιότοπος: αγροί, άγονοι πετρώδεις τόποι χαμηλού υψομέτρου.
Άνθιση Μάιο-Ιούνιο.
Ετυμολογία:
Thapsia < Θαψία, φυτό που αναφέρει ο Θεόφραστος.
garganica < Gargano, ακρωτήριο της Απουλίας στην Νότια Ιταλία.


 

Κυριακή, 11 Απριλίου 2021

Epicallia villica

Ασφοντηλίτης - Χάλαρα 28 Απριλίου 2020
φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η νυχτοπεταλούδα Epicallia villica πετάει από τον Μάρτιο μέχρι τον Ιούλιο.  Τα θηλυκά πετούν και κατά τη διάρκεια της ημέρας. 
Οι κάμπιες της τρέφονται με μια ποικιλία από ποώδη φυτά, όπως πικραλίδες (Taraxacum sp.), Plantago sp., Lamium sp., αχιλλέες (Achillea sp.), βατoμουριές (Rubus sp.), τσουκνίδες (Urtica sp.), κενταύριες (Centaurea sp.).
Συνώνυμο: Arctia villica.
Ετυμολογία:
Epicallia < επί + κάλλος.
villica (λατιν.) = ο φροντιστής, ο κηπουρός της έπαυλης (villa).

 

Σάββατο, 10 Απριλίου 2021

Briza maxima

Χώρα - Μηλιές 06/04/2021
φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

To Briza maxima (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με μεγάλη εξάπλωση στην Ελλάδα, τις Κυκλάδες και την Αμοργό.
Βιότοπος: παλιά χωράφια, φρύγανα, παράκτιοι βιότοποι σε υψόμετρα 0-700 μ.
Λεπτό όρθιο φυτό ύψους 15-30 (-50) εκ.
Άνθιση: Μάρτιος - Μάιος.
Ετυμολογία:
Briza < βρίζα (αρχ.) είδος δημητριακού: σιτάρι ή σίκαλη < βρίζω (= αδρανώ, κοιμάμαι) ==> αναφορά στα άνθη που κρέμονται από μακριά στελέχη και φαίνεται να κυματίζουν στον αέρα.
maxima < υπερθετικός του magna (μεγάλη) = μέγιστη ==> σε σύγκριση με συγγενή είδη. 

Παρασκευή, 9 Απριλίου 2021

Papilio machaon


Η Papilio machaon είναι μεταναστευτική πεταλούδα με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.

Έχει ισχυρή και γρήγορη πτήση. Τα φτερά της είναι κίτρινα με μαύρες γραμμές και σε κάθε διχάλα της ουράς της υπάρχει ένα κόκκινο «μάτι» για αποπροσανατολισμό των εχθρών της. Έτσι πολλές φορές χάνει την διχαλωτή ουρά της, όπως το άτομο της φωτογραφίας. Το άνοιγμα των φτερών της μπορεί να φτάσει και τα 10 εκατοστά.

Πετά από την άνοιξη ως το φθινόπωρο και συνήθως αναπαράγεται τρεις φορές αυτή την περίοδο.

Ξενιστές και τροφή  για  τις κάμπιες της είναι φυτά της οικογένειας APIACEAE (UMBELLIFERAE - ΣΚΙΑΔΑΝΘΗ) όπως τα καρότα, τα μάραθα, κ.ά.

Ετυμολογία:

Papilio < papilio, onis ψυχή, πεταλούδα.

machaon < Μαχάων, γυιός του Ασκληπιού.

Πέμπτη, 8 Απριλίου 2021

Cuscuta approximata

Κόλπος Καταπόλων 11/04/2020
φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Cuscuta approximata (Bab. 1844) είναι ευρωμεσογειακό παρασιτικό φυτό με διακεκομμένη εξάπλωση στην Ελλάδα (Δυτική Μακεδονία, Θεσσαλία, Πελοπόννησος, Ανατολικό Αιγαίο, Κυκλάδες). 
Στις Κυκλάδες αναφέρεται από την Άνδρο (αρκετές θέσεις), την Ανάφη, την Αστυπάλαια και την Αμοργό.
Στην Αμοργό έχει βρεθεί στον Προφήτη Ηλία Χώρας ((Hans Runemark 1957) θέση που επιβεβαιώθηκε το 2021 και στον κόλπο των Καταπόλων (Μαλτέζι - Πλάκες).
Η Cuscuta approximata παρασιτεί σε θάμνους (ακίσσαρος Cistus sp., αφάνα) και σε φρύγανα.
Οι βλαστοί του είναι λεπτότατοι, σχοινοειδείς, κόκκινοι. Τα άνθη του είναι πολύ μικρά, σφαιροειδή, λευκωπά και έχουν 4 σπέρματα.
Ετυμολογία:
Cuscuta < kúshuth (αραβική λέξη)
approximata (λατιν.) < approximo προσεγγίζω, ομοιάζω ==> επειδή μοιάζει με συγγενή είδη.


 

Τετάρτη, 7 Απριλίου 2021

Monticola solitarius

φωτογραφία Ζήσης Αντωνόπουλος

Μόνιμος κάτοικος Αμοργού είναι ο γαλαζοκότσυφας (Monticola solitarius), που στην ντοπιολαλιά ονομάζεται «νέρουλας». Ο αρσενικός, όπως αυτός της φωτογραφίας, έχει κυανότεφρο φτέρωμα. 
Βιότοπος: βραχώδεις βουνοπλαγιές, φαράγγια, ερείπια, κάστρα, λατομεία. 
Τρέφεται κυρίως με έντομα.
Φωλιάζει σε εσοχές βράχων και τοίχων.
* Επιστημονικό όνομα: Monticola solitarius.
* Ελληνικό όνομα (ΕΟΕ): γαλαζοκότσυφας
* Λαϊκά ονόματα: γυφτισοπούλα, μέρουλας (Νάξος), πετροκόσυφας, πετροκότσυφας, πετροκότσυφος, τσοπανάκος.
Η επιστημονική ονομασία (Linnaeus, 1758) Monticola solitarius μπορεί να αποδοθεί στα ελληνικά ως «Ορεσίβιος ο μοναχικός».
Στην Ελλάδα συναντάται το υποείδος Monticola solitarius longirostris (Blyth, 1847)

Ετυμολογία
Monticola < mons, -tis όρος, βουνό + colere ζω, κατοικώ, συχνάζω = ορεσίβιος, βουνίσιος.
solitarius < solus μόνος, μοναχικός.
longirostris < longus μακρύς + rostrum ράμφος = μακρύραμφος.

«Ἔστι δέ τις (σ.σ. κόττυφος—κότσυφας) πετραῖος ᾧ ὄνομα κύανος· οὗτος ὁ ὄρνις ἐν Νισύρῳ μάλιστά ἐστι, ποιεῖται δ' ἐπὶ τῶν πετρῶν τὰς διατριβάς. Τὸ δὲ μέγεθος κοττύφου μὲν ἐλάττων, σπίζης δὲ μείζων μικρῷ. Μεγαλόπους δέ, καὶ πρὸς τὰς πέτρας προσαναβαίνει. Κυανοῦς ὅλος· τὸ δὲ ῥύγχος ἔχει λεπτὸν καὶ μακρόν, σκέλη δὲ βραχέα τῇ πίπῳ παρόμοια.»
Αριστοτέλης