Οι φίλοι του μπλοκ

Τετάρτη, 21 Ιουλίου 2021

Linaria triphylla

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Linaria triphylla [(L.) Mill. 1768] είναι φυτό μεσογειακό. Στην Ελλάδα φύεται στην νότια χώρα, από το Ιόνιο μέχρι την Ρόδο και την Κρήτη. Συχνή στις Κεντρικές Κυκλάδες. Στην Αμοργό αναφέρεται από τον Ποταμό.

Βιότοπος: αγροί, παρυφές καλλιεργειών, ελαιώνες, σε υψόμετρα μέχρι 700 μ.

Μονοετές, λείο, γλαυκοπράσινο φυτό με 1 ή περισσότερα ανθοφόρα στελέχη, 10-60 εκ.

Φύλλα σε σπονδύλους των 3 ή εναλλασσόμενα, αντωοειδή, σαρκώδη, αμβλέα.

Ταξιανθία πυκνή. Άνθη με στεφάνη δίχειλη, κίτρινη ή ιώδη, που καταλήγει σε οξύληκτο πλήκτρο στρεφόμενο προς τα κάτω, και κίτρινο φάρυγγα.

Ανθίζει Φεβρουάριο  - Μάρτιο.

Ετυμολογία:
Linaria < λίνον ==> επειδή έχει ίδια φύλλα με το λίνον = Λιναρία.
triphylla < τρι* + φύλλο = τρίφυλλη.
 

Τρίτη, 20 Ιουλίου 2021

Linaria chalepensis

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Linaria chalepensis [(L.) Mill. 1768] είναι ευρωμεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα. Στην Αμοργό αναφέρεται από την περιοχή των Καταπόλων.

Βιότοπος: αγροί, ελαιώνες, περιστασιακά σε φρύγανα και δάση,  σε υψόμετρα 0-800 μ.

Ετήσιο φυτό με λεπτό βλαστό, ύψους 15-40 εκ. και στενά ελλειπτικά φύλλα, της βάσης γραμμικά-ελλειπτικά.

Άνθη λευκά κρεμ.

Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Linaria < λίνον + -αρια ==> επειδή έχει ίδια φύλλα με το λίνον.
chalepensis < Haleb - Aleppo, το Χαλέπι πόλη της Συρίας. 

Δευτέρα, 19 Ιουλίου 2021

Chilostoma amorgia

Προφήτης Ηλίας (Χώρα) 24/04/2021
φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Chilostoma amorgia είναι είδος ενδημικό της Αμοργού και της Νάξου.
Περιγράφηκε το 1889 από τον Westerlund με δείγματα από την Αμοργό εξ ού και το επιστημονικό του όνομα.
Το βασικό υποείδος Chilostoma amorgia amorgia (Χειλοστόμα αμοργιανή η αμοργιανή) είναι ενδημικό της Αμοργού.

Ετυμολογία:
Chilostoma < χείλος + στόμα.
amorgia < Αμοργός.

 

Κυριακή, 18 Ιουλίου 2021

Anchusella variegata

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης
 
Η Anchusella variegata [(L.) Bigazzi, Nardi & Selvi 1997] είναι ενδημικό φυτό της νότιας ηπειρωτικής Ελλάδας, Αιγαίου, Ιονίου και Κρήτης. Στην Αμοργό αναφέρεται από το Ραχίδι.
Βιότοπος: ασβεστολιθικές βραχώδεις και πετρώδεις θέσεις, θαμνότοποι, φρύγανα, ξηρά λιβάδια.
Μονοετές είδος με σκληρές άκαμπτες τρίχες και βλαστούς έρποντες. Τα φύλλα είναι άμισχα, λογχοειδή, πριονωτά και πάνω τους αναπτύσσονται χαρακτηριστικά λευκά εξογκώματα.
Όπως φαίνεται και από το όνομά της η A. variegata είναι ένα φυτό με ποικιλία χρωμάτων στα άνθη της. Αυτά είναι μικρά, σωληνοειδή με πέντε μικρά, άνισα πέταλα λευκά, με ρόδινα, ιώδη ή γαλάζια στίγματα. Κάλυκας με πέντε οξύληκτους λοβούς.
Ανθίζει την άνοιξη.
Ετυμολογία:
Anchusella < υποκοριστικό του Anchusa < Άγχουσα (φυτό που αναφέρουν οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς με φαρμακευτικές και καλλωπιστικές ιδιότητες).
variegata < vario (ποικίλω) = ποικίλη, ποικιλόχρωμη, διάστικτη.

Σάββατο, 17 Ιουλίου 2021

Gonepteryx cleopatra

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Gonepteryx cleopatra είναι μεσογειακή πεταλούδα.

Τα θηλυκά άτομα έχουν ανοιχτοκίτρινα ή πρασινωπά φτερά ενώ τα αρσενικά έχουν σκουρότερα χρώματα με μια πορτοκαλί κηλίδα. Με τα χρώματα αυτά δίνουν την εντύπωση στους θηρευτές ότι είναι φύλλα. Επίσης, αρσενικά και θηλυκά έχουν στα φτερά νευρώσεις και στίγματα, όπως συμβαίνει και με τα φύλλα των φυτών Οι κάμπιες τρέφονται με είδη του γένους Ράμνος (Rhamnus).

Η περίοδος πτήσης τους είναι Μάιος - Αύγουστος

Ετυμολογία:
Gonepteryx < γονή (αρχ.) γέννημα, απόγονος) + πτέρυξ.
cleopatra < Κλεοπάτρα.

 

Παρασκευή, 16 Ιουλίου 2021

Hypecoum imberbe

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Το Hypecoum imberbe (Sm. 1806) είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα εκτός Κρήτης και Ιονίων Νήσων. Σπάνιο στις Κυκλάδες, αναφέρεται από λίγες θέσεις σε Αμοργό (Χώρα, Προφήτης Ηλίας), Μήλο, Σίφνο, Σύρο.
Περιγράφηκε από την Κύπρο και μία υδατογραφία του Bayer περιλαμβάνεται στην Flora Graeca.
Βιότοπος: βοσκότοποι, ζιζάνιο σε χωράφια, αμπελώνες και κήπους σε υψόμετρα 0-400 μ.
Ετήσιο φυτό, διακλαδισμένο από την βάση, ύψους 10-30 εκ.
Ταξιανθία χαλαρή με 2-10 κιτρινο-πορτοκαλί άνθη.
Άνθιση: τέλη Μαρτίου - μέσα Μαΐου.
Ετυμολογία:
Hypecoum < υπήκοον (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης για τις ναρκωτικές ιδιότητες).
imberbe < πρόθεμα in (χωρίς) + barba (γενειάδα) = χωρίς τρίχωμα.

υδατογραφία από την Flora Graeca


Πέμπτη, 15 Ιουλίου 2021

Actinia equina θαλάσσια ανεμώνη

Καλοταρίτισσα 30/03/2021
φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Actinia equina είναι μία συχνή θαλάσσια ανεμώνη που βρίσκεται σε βραχώδεις ακτές.
Ζει στην Μεσόγειο, τις ευρωπαϊκές ακτές και κατά μήκος της ακτής του Ατλαντικού στην Αφρική.
Εμφανίζει έως και 192 πλοκάμια, διατεταγμένα σε έξι κύκλους. Στο εσωτερικό του σώματός της αναπτύσσονται έως και εκατό έμβρυα, που εκτινάσσονται στο νερό όταν ωριμάσουν, κι έτσι εξασφαλίζεται η αναπαραγωγή της.
Ετυμολογία:
Actinia < ακτίς (ακτίνος)
equina (λατιν.) = του ίππου. 

Τετάρτη, 14 Ιουλίου 2021

Salvia argentea

 

φωτογραφίες Νίκος Νικητίδης

Η Salvia argentea ( L. 1762) είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, εκτός Κρήτης και Ιονίου. Στην ΑΜοργό αναφέρεται από τον Κάστελα της Χώρας και από τις άλλες Κυκλάδες από Νάξο, Πάρο, Αντίπαρο και Σύρο.
Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, χέρσα χωράφια, λιβάδια σε υψόμετρα (50-) 200-1900 μ.
Διετές φυτό με τα φύλλα να αναπτύσσουν εντυπωσιακό ρόδακα την πρώτη χρονιά και ανθοφόρους βλαστούς την δεύτερη. Υπάρχουν άτομα που ζουν και περισσότερα χρόνια.
Βλαστός όρθιος, τριχωτός.
Φύλλα μεγάλα, ωοειδή με ασύμμετρους λοβούς, καλυμμένα με ασημόχρωμο τρίχωμα.
Άνθη λευκά με ρόδινα τριχίδια στο μεγάλο εντυπωσιακό άνω χείλος, σε κυκλική αρμονική διάταξη κατά επάλληλους σπονδύλους.
Ανθίζει από τα τέλη Απριλίου.
Ετυμολογία:
Salvia < sálvo θεραπεύω, διασώζω ==> όνομα που χρησιμοποιεί ο Πλίνιος για το φασκομηλο Salvia officinalis για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.
argentea < argentum άργυρος = αργυρή, ασημένια.


Τρίτη, 13 Ιουλίου 2021

Trigla barbatus μπαρμπούνι

φωτογραφία από την Δονούσα
Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος

Το μπαρμπούνι ζει μέσα σε φυκιάδες, αμμώδεις και λασπώδεις βυθούς, όπου και αναζητά την τροφή του, σκαλίζοντας με τα μουστάκια του. Τρέφεται με διάφορα μικρά μαλάκια. Στις τραγάνες βρίσκουμε τα πετρομπάρμπουνα. Ζει σε βάθη από 3 έως 80 μέτρα. Αναπαράγεται Μάιο - Ιούλιο
Επιστημονικό όνομα: Trigla barbatus και συνώνυμο Mullus surmuletus.
Ελληνικό όνομα: Τρίγλη η μυστακοφόρος.
Ετυμολογία:
Trigla < τρίγλη ή τρύγλη (το αρχαίο όνομα για το μπαρμπούνι).
μπαρμπούνι < (βενετσιάνικο) barbon < (λατινικά) barba «γενειάδα».

 

Δευτέρα, 12 Ιουλίου 2021

Datura inoxia

φωτογραφία Νίκος Νικητίδης

Η Datura inoxia (Mill. 1768) είναι φυτό με καταγωγή από την αμερικανική ήπειρο, που έχει εγκλιματιστεί στην Ελλάδα, με ευρεία εξάπλωση, εκτός Πίνδου, Θεσσαλίας και Δυτικής Μακεδονίας.
Στην Αμοργό αναφέρεται από την Αιγιάλη. Στις άλλες Κυκλάδες έχει εγκατασταθεί σε Σαντορίνη, Μήλο, Σίφνο, Κέα και Άνδρο.
Θεωρείται πλέον κοσμοπολίτικο ζιζάνιο. Είναι ένα επικίνδυνο φυτό, επειδή είναι παραισθησιογόνο, λόγω της υψηλής συγκέντρωσης αλκαλοειδών σε όλα του τα μέρη.
Βιότοπος: αγροί, διαταραγμένα εδάφη, μέρη με ανθρωπογενή επιβάρυνση σε υψόμετρα 0-400 μ.
Φύλλα ωοειδή, γκριζοπράσινα με ανοιχτότερες νευρώσεις. 
Άνθη μεγάλα 12-20 εκ. και καρποί σχεδόν σφαιρικοί.
Ανθίζει Αύγουστο - Νοέμβριο.
Ετυμολογία:
Datura < πορτογαλική λέξη από το ινδικό λαϊκό όνομα dhatura που σημαίνει μήλο ==> αναφορά στο σχήμα των καρπών.
inoxia < in μέσα, εντός + noxius βλαβερός δηλητηριώδης, επικίνδυνος, θανατηφόρος.