Cacyreus marshalli

Βαρσαμίτης 14/05/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η πεταλούδα Cacyreus marshalli είναι είδος της Νότιας Αφρικής. Ξενιστής για τις κάμπιες της είναι γεράνια και πελαργόνια (κι αυτά από Νότια Αφρική).
Ήρθε στην Ευρώπη το 1980 (μάλλον μαζί με εισαχθέντα φυτά) και από τότε εξαπλώθηκε ραγδαία.
Αποτελεί μεγάλο μπελά για γεράνια και πελαργόνια, γιατί οι αδηφάγες κάμπιες της τα ξεραίνουν, ενώ δεν υπάρχουν οι φυσικοί της θηρευτές όπως στην Ν. Αφρική για να ελέγχουν τον πληθυσμό της.

Ετυμολογία:

Cacyreus < η ετυμολογία δεν ορίζεται από τον Cramer ταξινομητή αυτού του γένους.
marshalli < προς τιμήν του Sir Cuy Anstruner Knox Marshall, Άγγλου εντομολόγου του 19ου αιώνα που ερεύνησε σε Ινδία, Νότια Αφρική και Ηνωμένο Βασίλειο

Verbascum adeliae

Αρκεσίνη 02/06/2017

φωτογραφίες Ελευθερία Πράσινου

Το Verbascum adeliae (Boiss. 1856) είναι ενδημικό φυτό των Κυκλάδων (Αμοργός, Νάξος, Ρήνεια, Άνδρος). Συλλέχτηκε στις 29 Ιουλίου 1844 στην Απείρανθο της Νάξου από τον Χελδράιχ (Heldreich) και περιγράφηκε το 1856 από τον Boissier.
Το 2020 ο Άρης Ζωγραφίδης περιέγραψε από την Απείρανθο το Verbascum xnaxense, ένα υβρίδιο των V. adeliae & V. sinuatum (και τα δύο φύονται στην Αμοργό.
Το Βερμπάσκο της Adelia είναι διετές φυτό ύψους 5-100 εκ.. Βλαστός ισχυρός με πολλές διακλαδώσεις στο πάνω μέρος. Φύλλα βάσης ακέραια ή λίγο πριονωτά.
Άνθη σε δέσμες ων 3-7. Άνθη κίτρινα.  Άνθιση: τέλη Απριλίου - Ιούνιος.
Φύεται σε όλη την Αμοργό σε υψόμετρα 0-300 μ. σε άκρες δρόμων ή αγρών, φρύγανα, βραχώδεις πλαγιές.

Ετυμολογία:
Verbascum < verbascum (λατιν.) φλόμος < ίσως από barba < barbáscum γενειάδα, από τις τρίχες στα φύλλα και τα άνθη.
adeliae < αφιερωμένος από τον Χελδράιχ στην φίλη του Adelia (γερμανικό γυναικείο όνομα).

Microthlaspi perfoliatum

Βουνί Χώρας 20-02-2022

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Microthlaspi perfoliatum [(L.) F. K. Mey. 1973] είναι ευρωμεσογειακό φυτό  με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Συνώνυμο Noccaea perfoliata (L.) Al-Shehbaz 2014.
Φύεται σε ποικιλία ενδιαιτημάτων σε υψόμετρα 0 -2000 μ.
Άνθιση: Φεβρουάριος - Ιούλιος.

Ετυμολογία:
Microthlaspi < μικρό + Thlaspi
perfoliatum < περί + foliatus (< folium φύλλο) φυλλάζων, φυλλώδης => με φύλλα που περιβάλλουν τον βλαστό, περιφυλλώδες, περιβλαστόφυλλο.
Thlaspi < θλάσπις, φυτό που αναφέρουν ο Διοσκουρίδης και ο Ιπποκράτης.

 

Sphyraena sphyraena λούτσος

 Ο Δημήτρης Κωβαίος στα Κατάπολα φωτογραφημένος με το τρόπαιό του από τον Νίκο Κωβαίο λιβανό

Ετυμολογία
Sphyraena < σφύραινα ( σφύρα + επίθημα -αινα) ==> αναφορά στο σχήμα του.
λούτσος < από την ενετική λέξη luzzo.

Osyris alba

Μηλιές 18-04-2022

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο θάμνος Osyris alba (L. 175) είναι φυτό των παραμεσογειακών χωρών με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Συνώνυμο: Osyris mediterranea (Bubani 1897).
Κοινή ονομασία στις περισσότερες περιοχές: σκουπόχορτο
Δίοικος αειθαλής θάμνος. Ημιπαρασιτικό φυτό που παρασιτεί πάνω σε άλλα φυτά αλλά παράλληλα φωτοσυνθέτει.
Βιότοπος: θαμνώνες και πετρώδεις θέσεις.
Βλαστοί μεγάλοι, διακλαδισμένοι, ξυλώδεις, εύκαμπτοι. Φύλλα μικρά γραμμοειδή-λογχοειδή, δερματώδη. 
Τα κίτρινα άνθη του είναι ερμαφρόδιτα ή μονοσεξουαλικά, τα αρσενικά είναι πολλά μαζί και μασχαλιαία ενώ τα θηλυκά και τα ερμαφρόδιτα φύονται μοναχικά. Όλα αναδύουν μια ευχάριστη μυρωδιά μελιού. Το περιάνθιο έχει 3 λοβούς, τριγωνικούς, σαρκώδεις, με 3 στήμονες.
Ανθίζει Απρίλιο - Ιούνιο. 
Οι σαρκώδεις κόκκινοι καρποί του (δρύπη) ωριμάζουν το φθινόπωρο, έχουν άσχημη γεύση και η εδωδιμότητά τους ελέγχεται . 

Ετυμολογία:
Osyris < Όσιρις, ή Όσυρις, αιγυπτιακός θεός, σύζυγος της Ίσιδας στην αιγυπτιακή μυθολογία. Οι αρχαίοι με αυτό το όνομα δήλωναν θάμνους με μακριά και εύκαμπτα κλαδιά.
alba (λατιν.) = λευκή. 

Γράφει ο Διοσκουρίδης:
«ὄσιρις· φρυγάνιον μέλαν, λεπτόν, ῥαβδίον δύσθραυστον, καὶ περὶ αὐτὸ φυλλάρια ὥσπερ λίνου, μέλανα· ‹σπερμάτια δὲ μέλανα› κατ' ἀρχάς, μεταβάλλοντα δὲ ὑπέρυθρα γίνεται. ταύτης τὸ ἀφέψημα πινόμενον ἰκτέρῳ βοηθεῖ· ποιεῖται δὲ καὶ σάρα ἐξ αὐτῆς.»
 

Crocus tournefortii

Κρίκελος 24-10-2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο Κρόκος του Τουρνεφόρ (Crocus tournefortii Gay 1832) είναι ενδημικός της Κρήτης, της Δωδεκανήσου και των Κυκλάδων ενώ αναφέρεται και από την Ύδρα στον Αργοσαρωνικό.
Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, ρωγμές βράχων, θαμνώνες, σε υψόμετρα 0-850 μ. (-1400 στην Κρήτη).
Έχει άνθη μεγάλα με ρόδινη απόχρωση και σκούρες ραβδώσεις, που παραμένουν ανοιχτά και στην διάρκεια της νύχτας. Φάρυγγας κίτρινος.
Στύλος με στίγματα κόκκινα ή πορτοκαλί, σχισμένα δενδροειδώς σε πολλά λεπτά νημάτια, που προεξέχουν από το περιάνθιο. Ανθήρες λευκοί.
Από τα στίγματά του κατασκευάζουν την ζαφορά (σαφράν)
Άνθιση: από Οκτώβριο μέχρι Δεκέμβριο.

Ετυμολογία:
Crocus < κρόκος > πιθανώς από την κρόκη (υφάδι) από τα γεννητικά όργανα (ανθήρες, κλπ) που έχουν παρόμοιο σχήμα με τα υφάδια.
tournefortii < προς τιμήν του Γάλλου φυσιοδίφη Πιτόν ντε Τουρνεφόρ (Tournefort)

 

Geranium lucidum

Ρέμα Αγίας Κατερίνας (Χώρα) 19/03/2022

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Geranium lucidum (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό, με μεγάλη εξάπλωση στην Ελλάδα.
Ετήσιο φυτό, ύψους 10-30 εκ., συχνά με μεσαία διακλάδωση από την βάση.
Φύλλα χωρισμένα σε 3-5 τμήματα
Βιότοπος: ασβεστολιθικές βραχώδεις τοποθεσίες, φρύγανα, φυλλοβόλοι θάμνοι, σε θέσεις ελαφρώς σκιασμένες,  σε υψόμετρα 0-1200 μ. (-1700).
Άνθη πορφυρά και πιο σπάνια λευκά
Ανθίζει από Μάρτιο μέχρι αρχές Ιουλίου.
Ετυμολογία:
Geranium < γεράνιον, φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης - από τον καρπό του που μοιάζει «γεράνων κεφαλάς συν τοις ράμφεσιν = Γεράνιο.
lucidum (λατιν.) = στιλπνός, φωτεινός, λαμπρός.

ΟΡΧΙΔΕΕΣ ΑΜΟΡΓΟΥ, ΗΡΑΚΛΕΙΑΣ & ΝΗΣΩΝ βιβλίο

 Μπορείτε να κατεβάσετε ελεύθερα το νέο ψηφιακο βιβλίο από τον παρακάτω σύνδεσμο:

https://www.openbook.gr/orchidees-amorgoy-irakleias-kai-nison/

Fibigia lunarioides

Μεγάλη Βλυχάδα (Λαγκάδας) 05/03/2022

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Fibigia lunarioides [(Willd.) Sweet 1826} είναι φυτό ενδημικό των Κυκλάδων, της Δωδεκανήσου και δύο νησίδων της Κρήτης. Περιγράφηκε από τα Αντικέρια. Στην Αμοργό αναφέρεται από το ακρωτήριο Ξώδοτος, από τα Θολάρια και από την Μεγάλη Βλυχάδα.
Στα άλλα νησιά μας φύεται στην Ηρακλειά, την Δονούσα, την Κέρο, την Αμοργοπούλα (Άνυδρο), την Κίναρο, και τα Αντικέρια.
Συνώνυμο: Acuston lunarioides (Willd.) Raf. 1838)
Χασμόφυτο, φύεται σε σχισμές ασβεστολιθικών βράχων, παίρνοντας θαμνώδη συμπαγή μορφή, σε υψόμετρα 0-200 μ..
Πολύ διακλαδισμένος θάμνος, με αρκετούς ανθοφόρους και μη ανθοφόρους βλαστούς. Ανθίζει από τον Φεβρουάριο.

Ετυμολογία:
Fibigia < γένος αφιερωμένο στον Γερμανό βοτανικό J. Fibig (†1792)
lunarioides < Lunaria, γένος που το χρώμα και το σχήμα των καρπών του θυμίζε luna (φεγγάρι) + είδος = λουναριοειδής.

 

Romulea bulbocodium

Καλοταρίτισσα 06/02/2022

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Romulea bulbocodium, (L.) Sebast. & Mauri 1818, είναι μεσογειακό φυτό, με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα. Φύεται σε αρκετά σημεία στην Αμοργό (Καλοταρίτισσα, Άγιος Πάυλος, Λαγκάδα).
Βιότοπος: υγρά λιβάδια, εποχικά λιμνία, βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα, συχνά κοντά στην θάλασσα.
Όμορφο βολβώδες φυτό που μοιάζει με κρόκο, διακρίνεται όμως εύκολα από τον ανθικό ποδίσκο (οι κρόκοι δεν έχουν) και την απουσία λευκής γραμμής στα γραμμοειδή φύλλα.
Άνθη μέχρι 3 εκ. διάμετρο με τέπαλα λογχοειδή, λευκά, με φάρυγγα κίτρινο και πινελιές ιώδεις.
Ανθίζει Φεβρουάριο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Romulea < αφιερωμένο στον Romulus (Ρωμύλο), ιδρυτή της Ρώμης = Ρωμουλέα.
bulbocodium < βολβός + κώδυον ή κωδία (κοιλότης) ==> από το σχήμα του βολβού που θυμίζει κοιλότητας περγαμηνής.