Eresus walckenaeri female

φωτογραφία 2020

Μανώλης Σιμιδαλάς

Η αράχνη Eresus walckenaeri ζει στη νότια Ιταλία, τα Νότια Βαλκάνια, την Τουρκία και στα νησιά του Αιγαίου. Το θηλυκό έχει μαύρο χρώμα και είναι μεγαλύτερο, έως 4 εκατοστά από  το αρσενικό που ξεχωρίζει από το κόκκινο χρώμα του.
Ετυμολογία:
Eresus < (ίσως από) Ερεσός.
walckenaeri < προς τιμήν του Γάλλου εντομολόγου και αραχνολόγου Charles Athanase Walckenaer (1771 – 1852).

Eryngium amorginum

Το Eryngium amorginum (Rech.f., 1934) είναι ενδημικό φυτό των Κυκλάδων και της Κρήτης, που περιγράφηκε από την Αμοργό.
Στην Αμοργό φύεται στην περιοχή της Αιγιάλης, στον Κρίκελο πάνω από την Λαγκάδα και στη νησίδα της Νικουριάς.
Η μέχρι σήμερα γνωστή εξάπλωσή του περιλαμβάνει την Αμοργό, την Αμοργοπούλα (Άνυδρο), τις νησίδες μεταξύ Φολεγάνδρου και Σικίνου, την Αστυπάλαια, δύο νησίδες δυτικά της Αστυπάλαιας και δύο θέσεις στην Ανατολική Κρήτη (Snogerup 1995).
Είναι ποώδες πολυετές, αγκαθωτό φυτό, με ισχυρή ρίζα, όρθιους βλαστούς ύψους 60-100 εκατοστών και λευκά άνθη.
Είναι είδος χασμοφυτικό με σαφή προτίμηση στους παράκτιους ασβεστολιθικούς βράχους, όπου φύεται σε σκιερές θέσεις με βόρειο προσανατολισμό.
Ανθίζει Ιούνιο - Αύγουστο, σε υψόμετρα 150-100 μέτρων.
Ετυμολογία
Eryngium < ηρύγγιον (Θεόφραστος)
amorginum < Αμοργός = αμοργινό

Saturnia pyri

φωτογραφία 2019

Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Κρονία της αχλαδιάς (Saturnia pyri) είναι η μεγαλύτερη νυχτοπεταλούδα της Ευρώπης, με άνοιγμα φτερών 15-20 εκατοστά. Ζει σε ζεστές θαμνώδεις πλαγιές και σε περιβόλια που δεν ψεκάζονται. Οι προνύμφες της συνήθως ζουν σε δέντρα της οικογένειας της αχλαδιάς (pyrus sp.). 
Πετάει από Μάρτιο μέχρι Ιούνιο.

Τοπικό όνομα (Θολάρια): λαμπρή ==> επειδή κάνει αισθητή την παρουσία της και λόγω μεγέθους στην περίοδο της Λαμπρής (Πάσχα).
Ετυμολογία:
Saturnia < Saturnus θεός και πρώτος μυθικός βασιλιάς της Ιταλίας (αντιστοιχεί στον δικό μας Κρόνο) = Κρονία.
pyri < pyrus (λατιν.) αχλαδιά.

 

Ophioglossum lusitanicum

Το Οφιόγλωσσο το λουζιτανικό (Ophioglossum lusitanicum L. 1753) είναι μεσογειακό και ατλαντικό φυτό με εξάπλωση που φτάνει μέχρι την Βρετανίας. Συναντάται αραιά σε μεγάλο μέρος της Ελλάδας, πλην Θεσσαλίας Πίνδου και Δυτικής Μακεδονίας.
Στην Αμοργό αναφέρεται από την Κολοφάνα και στις άλλες Κυκλάδες από την Σαντορίνη, την Κύθνο και Πολύαιγο.
Ανήκει στα πτεριδόφυτα, όπως και οι φτέρες.
Φύεται σε πετρώδεις θαμνότοπους, ξέφωτα δασών, λιβάδια σε υψόμετρα μέχρι 800 μέτρα
Ετυμολογία
Ophioglossum < όφις + γλώσσα ==> από την μορφή της ταξιανθίας.
lusitanicum < Lusitania, παλαιά ονομασία της Πορτογαλίας.

Erinaceus roumanicus

φωτογραφία: Απόστολος Χριστόπουλος

(Αμοργός, Ιούνιος 2019)

Στην εργασία τους για την πανίδα της Αμοργού οι Cheke & Ashcroft  αναφέρουν ότι η κατάσταση του σκαντζόχοιρου στην Αμοργό είναι αινιγματική. Δεν είδαν το ζώο και οι πληροφορίες τους προέρχονται από κατοίκους του νησιού. Οι περισσότεροι που ρώτησαν αρνήθηκαν την παρουσία του σκαντζόχοιρου στην Αμοργό. Ένας τούς είπε ότι είχε δει όταν ήταν παιδί (1983) ένα άτομο στα Κατάπολα και ότι είχε ακούσει για ένα νεαρό ζώο το 2011 στα Θολάρια. Σε προσωπική επικοινωνία που είχαν με τον Marco Masseti (μελετητή της πανίδας στον πρωτοκυκλαδικό οικισμό της Μαρκιανής) τους ανέφερε ότι είχε δει έναν σκοτωμένο σκαντζόχοιρο το 1998 μεταξύ Χώρας και Καταπόλων.
Τώρα, με σιγουριά μπορούμε να πούμε ότι ο σκαντζόχοιρος υπάρχει στην Αμοργό, όπως απέδειξε ο βιολόγος Απόστολος Χριστόπουλος που τον φωτογράφισε στην περιοχή της Αιγιάλης.
Πιθανώς η παρουσία του στο νησί να είναι αποτέλεσμα παλαιότερης εισαγωγής. Πόσο παλαιότερης; Άγνωστο...
Ετυμολογία:
Erinaceus (λατιν.) = σκαντζόχοιρος
σκαντζόχοιρος < κανθόχοιρος (μεσν) [ ==> με τσιτακισμό νθ > τθ > τσ] - αρχ. ακανθόχοιρος.

Bituminaria bituminosa

Κατάπολα 09/04/2007

H Bituminaria bituminosa [(L.) C. H. Stirt.] είναι μεσογειακό φυτό με ευραία εξάπλωση στην Ελλάδα, την Αμοργό και όλες τις Κυκλάδες.
Βιότοπος: ελαιώνες,  άκρες χωραφιών και δρόμων σε υψόμετρα 0-900 μ.
Βλαστός λεπτός, όρθιος. Φύλλα με τρία φυλλάρια, λογχοειδή, μακρόμισχα.
Άνθη κυανοΐώδη με τριχωτούς κάλυκες.
Αναδίδει χαρακτηριστική οσμή πίσσας, ιδιαίτερα αν τριφτούν τα φύλλα.
Ανθίζει από τα μέσα Μαρτίου.
Ετυμολογία:
Bituminaria < bitumen άσφαλτος ==> για την χαρακτηριστική οσμή που προέρχεται από το φυτό όταν τρίψουμε τα φύλλα του.
bituminosa < bitumen άσφαλτος = ασφαλτώδης.

 

Polygala venulosa

Ρίχτι 14/03/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Το Polygala venulosa (Sm. 183) είναι φυτό του Αιγαίου, της Δ και ΝΔ Μικράς Ασίας και της Κύπρου. Περιγράφηκε από φυτά που συνέλεξε στην Κύπρο ο 'Αγγλος βοτανικός Σίμπορπ (John Sibthorp, 1758 – 1796), δημιουργός της Flora Graeca. Υδατογραφία του φυτού από τον περίφημο Αυστριακό ζωγράφο Μπάγιερ ((Bauer Ferdinand, 1760-1826) περιλαμβάνεται στην μνημειώδη έκδοση της  Flora Graeca.

Έχει ευρεία εξάπλωση στο Αιγαίο. Είναι συχνό στην Αμοργό. Στα γειτονικά νησιά αναφέρεται από Δονούσα, Κουφονήσι, Νάξο, Αστυπάλαια, Ανάφη. Στις άλλες Κυκλάδες έχει παρουσία σε Μήλο, Σίφνο και Πάρο.

Το Polygala venulosa είναι μικρό πολυετές φυτό, ξυλώδες στη βάση, με ανερχόμενα στελέχη ύψους 5–25 εκ.

Βιότοπος: βραχώδεις πλαγιές με φρύγανα και περιστασιακά σε
ελαιώνες και άκρες αγρών, σε υψόμετρα 0-800 (-1200) μ. 
Άνθη σε απαλό ροζ ή λιλά χρώμα.
Άνθιση: μέσα Μαρτίου - Ιούνιος.
Ετυμολογία:
Polygala < πολύ + γάλα ==> επειδή υποτίθεται ότι ως ζωοτροφή ευνοεί την παραγωγή γάλακτος.
venulosa < venula μικρή φλέβα ==> επειδή χαρακτηρίζεται από μικρές φλέβες.

από την Flora Graeca

Glebionis segetum (Chrysanthemum segetum)

Σταυρός Χώρας 18/04/2005

Η Glebionis segetum [(L.) Fourr. 1869] είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα, την Αμοργό και όλες τις Κυκλάδες..
Συνώνυμο: Chrysanthemum segetum L. 1753.
Αμοργιανό όνομα: μαντελίδα.
Παρόμοιο με το Glebionis coronarium αλλά με περιφερειακά ανθίδια πάντα κίτρινα και φύλλα, τα κατώτερα με μεγάλους λοβούς, τα ανώτερα λογχοειδή, οδοντωτά.
Βιότοπος: χωράφια, παλιά χωράφια δημητριακών.
Ανθίζει από τον Μάρτιο.
Ετυμολογία:
Glebionis < gleba βώλος, βώλαξ (της γης), έδαφος ==> συσχετίζεται με τα καλλιεργημένα φυτά ή τα χωράφια καιτις άκρες δρόμων όπου φύεται.
segetum < seges -etis καλλιέργεια, καλλιεργημένο χωράφι ==> αναφορά στον βιότοπό του, που είναι συνήθως χωράφια με δημητριακά.

Ornithogalum creticum

Χάλαρα 03/05/2020

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Νέο φυτό και μάλιστα ενδημικό προστέθηκε στην χλωρίδα της Αμοργού. Είναι το Ορνιθόγαλο το κρητικό. Το βρήκε και το φωτογράφισε στην νότια ακτογραμμή ο Μανώλης Σιμιδαλάς.
Στις φωτογραφίες φαίνεται η θέση και ο βιότοπός του.
Το Ορνιθόγαλο το κρητικό (Ornithogalum creticum, Zahar. 1977) είναι ενδημικό Κρήτης, Καρπάθου και Κυκλάδων.
Στις Κυκλάδες αναφέρεται από τις αμοργιανές νησίδες Μάκαρες της Δονούσας, το Λιάδι και την Αμοργοπούλα (Άνυδρος).
Βιότοπος: ασβεστολιθικές πλαγιές με φρύγανα, σχισμές βράχων, πετρώδεις θέσεις σε υψόμετρα 0 - 800 (1500) μ.
Φύλλα 5-8, που συχνά έχουν μαραθεί κατά την ανθοφορία.
Άνθη ελαφρώς αρωματικά. Περιάνθιο ανοιχτά πρασινωπό προς το εσωτερικό
Ανθίζει Απρίλιο-Ιούνιο.
Ετυμολογία:
Ornithogalum < Όρνις (πτηνό,  όρνιθα, κόττα) + γάλα. Αναφέρεται στην φράση «και του πουλιού το γάλα», λόγω του λευκού χρώματος του άνθους.
creticum < Creta Κρήτη. 

Erodium gruinum

Ασφοντηλίτης 13/03/2021

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο Ερωδιός ο γερανοειδής [Erodium gruinum (L.) L'Her 1789] είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στην νότια και νησιωτική χώρα.
Φυτό μονοετές, τριχωτό με φύλλα τρίλοβα, οδοντωτά.
Φύεται σε πετρώδεις τοποθεσίες και ξηρά λιβάδια, σε υωόμετρα 0-600 μέτρα και στην Κρήτη έως τα 1400 μ.
Άνθη σε πολύ μακρείς ποδίσκους με πέταλα ιώδη που ωστόσο πέφτουν μερικές ώρες μετά την άνθηση.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.
Ετυμολογία:
Erodium < ερωδιός (το πτηνό) ==> επειδή ο καρπός θυμίζει ράμφος του πτηνού = Ερωδιός
gruinum < grus γερανός (το πτηνό) - επειδή ο καρπός θυμίζει ράμφος του πτηνού = γερανοειδής.