Trigonella corniculata subsp. balansae

Κατάπολα 31/03/2007 Άγιος Παντελεήμονας

Η Trigonella corniculata subsp. balansae [(Boiss. & Reut.) Lassen.] είναι φυτό κυρίως του Αιγαίου με ευρεία εξάπλωση στην Αμοργό και τις Κυκλάδες.

Βιότοπος: λιβάδια, φρύγανα, ξηρά ενδιαιτήματα σε υψόμετρα 0-800 μ.

Άνθη σε φωτεινό κίτρινο.

Άνθιση: τέλη Μαρτίου - αρχές Ιουνίου.

Ετυμολογία:

Trigonella < τρίγωνο ==> αναφορά στα φύλλα που αποτελούνται από τρία τρία τριγωνικά φυλλάρια.

corniculatus < corniculus υποκοριστικό του cornus (κέρατο) ==> επειδή το σχήμα των σπερμάτων έχει μικρά κέρατα.

balansae < προς τιμήν του Γάλλου βοτανικού και εξερευνητή Benedict (Benjamin) Balansa (1825-1891).

Φαράγγι Αρακλού

Αιγιάλη

Medicago orbicularis

Σταυρός 28/03/2087

Mercurialis annua

Κατάπολα 25/03/2007

Το Mercurialis annua (L. 1753) είναι παλαιογεωγραφικό φυτό της Ανατολικής Μεσογείου και πλέον σχεδόν κοσμοπολίτικο, με εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.

Δηλητηριώδες φυτό, φαρμακευτικό με καθαρτικές, υπνωτικές και διουρητικές ιδιότητες

Βιότοπος: φρύγανα, άκρες χωραφιών, ελαιώνες, βράχια, σε υψόμετρα 0-800 μ..

Ετήσιο φυτό μέχρι 50 εκ., λείο, όρθιο.

Βλαστός τετραγωνικός.

Φύλλα 1-1,5 εκ., ωοειδή έως ελλειπτικά-λογχοειδή, οδοντωτά έμμισχα.

Άνθη μικρά, κίτρινα, με κάλυκα τρίλοβο τα θηλυκά, σχεδόν επιφυή, με δύο στύλους, σπανίως στο ίδιο φυτό με τα αρσενικά που έχουν 15 στήμονες.

Ανθίζει Μάρτιο - Ιούνιο.

Ετυμολογία:

Mercurialis < Mercurio, ο θεός Ερμής στα λατινικά.

annua (λατιν.) = ετήσια ==> αναφέρεται στην διάρκεια της περιόδου βλάστησης.

Adiantum capillus-veneris

Αγία Άννα (πηγή) 02/05/2005

To Adiantum capillus-veneris ανήκει στα Πτεριδόφυτα. Είναι μια φτέρη με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα και την Αμοργό (Κρίκελος, Ξώδοτος, Μούρος, Αγία Άννα).

Φύεται σε υγρα, σκιερά βράχια, ρυάκια και πηγές (όπως στο περιβόλι της Αγίας Άννας) σε υψόμετρα 0- 900 μ.

Ετυμολογία:

Adiantum < adiantum (Πλίνιος), λατινοποιημένη μορφή του ελληνικού «αδίαντον» = α + διαίνω (βρέχω, υγραίνω, μουσκεύω) του Θεόφραστου ==> επειδή τα φύλλα αυτής της φτέρης είναι υδατοαπωθητικά και δεν σαπίζουν.

capillus-veneris < capillus (τρίχα κεφαλής) + Venus -ere (Αφροδίτη) ==> αναφορά στα υδατοαπωθητικά φύλλα, επειδή τα μαλλιά της Αφροδίτης ήταν ξηρά όταν αναδύθηκε από την θάλασσα.

Aurinia saxatilis subsp. megalocarpa

Λαγκάδα 03/04/2007

Η Aurinia saxatilis subsp. megalocarpa [Hausskn) T R Dudley 1964] είναι φυτό των Βαλκανίων και της Ιταλίας. Στην Ελλάδα εξαπλώνεται στο Ιόνιο, την Πελοπόννησο και τα νησιά του Αιγαίου.
Βιότοπος: βραχώδεις ασβεστολιθικοί οικότοποι.
Πολυετές φυτό, πολύμορφο, με ύψος 10-40 εκ..
Κατώτερα φύλλα έμμισχα, λογχοειδή με αβαθείς λοβούς, τα ανώτερα λογχοειδή επιφυή.
Άνθη σε επάκριους βότρεις με 4 λεπτά πέταλα φωτεινά κίτρινα, δίλοβα.

Ετυμολογία:
Aurinia > aureum  χρυσό ==> για το χρυσοκίτρινο χρώμα των ανθέων = Αουρίνια.
saxatilis > sáxum (λατιν) βράχος, πέτρα = βραχόφιλη, του βράχου.
megalocarpa > μέγας μεγάλος + καρπός = μεγαλόκαρπη.

Pyrus spinosa

Χώρα 03/10/2007

Nicotiana glauca

Χοζοβιώτισσα 27/04/2005

Το Nicotiana glauca (Graham 1828) είναι επιγενές - αλλόχθονο δέντρο ή θάμνος με προέλευση την Νότια Αμερική.
Άνθη σωληνοειδή, κίτρινα, σε αραιές ταξιανθίες και φύλλα λογχοειδή, γλαυκά.
Καλλιεργείται ως διακοσμητικό και αυτοφύεται σε βράχους, παλιά χωράφια, άκρες δρόμων.

Ετυμολογία:

Nicotiana < γένος αφιερωμένο στο Jean Nicot (1530-1600), Γάλλο ακαδημαϊκό και πρεσβευτή στην Πορτογαλία, ο οποίος το 1559 έστειλε δείγμα του φυτού ως φαρμακευτικό στο Caterina de' Medici.

glauca < γλαυκή (λαμπρή, κυανοπράσινη) ==> από το χρώμα των φύλλων

Crambe hispanica

Κατάπολα 02/04/2007

Η Crambe hispanica (L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με διάσπαρτη κατανομή στην Ελλάδα. Στις Κυκλάδες αναφέρεται από αρκετές θέσεις στην Αμοργό και την Νάξο και επίσης από την Δονούσα και την Μήλο.

Βιότοπος: φρύγανα, άκρες δασικών εκτάσεω, ελαιώνες σε υψόμετρα 0-300 (-600) μ.

Ετήσιο φυτό ελαφρώς διακλαδισμένο.

Άνθιση: Φεβρουάριος - αρχές Απριλίου.

Ετυμολογία:

Crambe < κράμβη (αρχ.), το λάχανο.

hispanica < Ισπανία

Η χλωρίδα της Νικουριάς

Η Νικουριά είναι μια νησίδα πολύ κοντά στην Αμοργό. Πιθανώς πρόκειται για την αρχαία Ιππουρία («αλογοουρά), αν και παρόμοιο σχήμα έχει και η Αμοργοπούλα ή Άνυδρος.

Το 1700 ο Γάλλος φυσιοδίφης Πιτόν ντε Τουρνεφόρ επισκέφθηκε την Αμοργό. Για την Νικουριά γράφει:

«Ο βόρειος άνεμος μας έκανε να εγκαταλείψουμε για δεύτερη φορά το σχέδιό μας να πάμε στην Πάτμο. Για ποιον λόγο να αντιμαχόμαστε τον Αίολο; Μας έριξε προς την Αμοργό, νησί που αξίζει να το προσέξει ο ταξιδιώτης. Αλλά, καθώς είχε φουσκοθαλασσιά, προσορμισθήκαμε στη Νικουριά, έναν απόκρημνο βράχο σε απόσταση ενός μιλίου από την Αμοργό.

Η Νικουριά είναι ένας μαρμάρινος όγκος στη μέση του πελάγους σχετικά χαμηλός, αλλά με περίμετρο 5 μιλίων, στον οποίο δεν βλέπει κανείς παρά μόνον κατσίκες, αρκετά ισχνές, και πέρδικες κόκκινες, καταπληκτικής ομορφιάς, που μας αποζημίωσαν για την κακοπέραση που είχαμε στη Δονούσα. Οι Έλληνες της ακολουθίας μας επιδόθηκαν σε μεγάλη σφαγή τους. Αν και ήταν κάπως στεγνές και σκληρές σαν δέρμα, μας φάνηκαν εξίσου νόστιμες με εκείνες του Περιγκόρ. Όσο για τα φυτά, δεν είχαμε πολλή τύχη σε αυτό το ξερονήσι. Αναφέρω, ωστόσο, δύο που δεν έχουν περιγραφεί,  παρ’ όλο που φύονται και σε ορισμένα άλλα νησιά της Ελλάδας.

• Asparagus creticus fruticosus, cgrassioribus et brevioribus aculeis, magnufructu [Ασπάραγγος ο κρητικός, θαμνώδης, πυκνάκανθος και βραχυάκανθος, μείζονος καρπού] -σημερινό όνομα: Asparagus aphyllus.

Εικόνα του Asparagus aphyllus από το βιβλίο του Τουρνεφόρ

• Apium graecum saxatile, crithmifolio [Άπιον το ελληνικόν, πετραίον, μετά κριθμίου φύλλου)

Με βάση τις βοτανικές έρευνες που έχουν γίνει στην Νικουριά από το πανεπιστήμιο του Lund, στην χλωρίδα της νησίδας περιλαμβάνονται αρκετά ενδημικά ή σπάνια φυτά, όπως:

1. Adonis microcarpa
2. Allium sphaerocephalon ssp. arvense
3. Anthemis rigida
4. Asperula abbreviata
5. Brassica cretica ssp. aegaea
6. Bromus fasciculatus
7. Campanula heterophylla
8. Carlina lanata
9. Catapodium marinum
10. Catapodium rigidum
11. Centaurea raphanina
12. Cichorium spinosum
13. Crepis hellenica ssp. hellenica
14. Cuscuta palaestina
15. Cymbalaria microcalyx
16. Cynodon dactylon
17. Dactylis glomerata ssp. hispanica
18. Delphinium peregrinum
19. Dianthus fruticosus ssp. amorginus
20. Eryngium amorginum
21. Erysimum senoneri ssp. amorginum
22. Euphorbia exigua
23. Filago aegaea ssp. aristata
24. Filago cretensis ssp. cretensis
25. Frankenia hirsuta
26. Helichrysum orientale
27. Helictotrichon agropyroides
28. Hippocrepis biflora
29. Hordeum murinum ssp. leporinum
30. Kickxia elatine ssp. crinita
31. Lactuca acanthifolia
32. Limonium graecum
33. Limonium palmare
34. Limonium virgatum
35. Lotus ornithopodioides
36. Muscari macrocarpum
37. Nigella damascena
38. Nigella degenii ssp. degenii
39. Nigella doerfleri
40. Origanum calcaratum
41. Parietaria judaica
42. Phagnalon graecum
43. Plantago bellardii ssp. deflexa
44. Plantago cretica
45. Polygala monspeliaca
46. Polypogon maritimus ssp. subspathaceus
47. Reichardia picroides
48. Rubia tenuifolia
49. Sagina maritima
50. Securigera parviflora
51. Sedum amplexicaule ssp. tenuifolium
52. Serapias vomeracea ssp. orientalis
53. Seseli gummiferum ssp. crithmifolium
54. Torilis arvensis ssp. purpurea
55. Trachynia distachya
56. Trifolium boissieri
57. Triplachne nitens

Φωτογραφίες από φυτά της Νικουριάς μπορείτε να δείτε κάνοντας κλικ εδώ...