Mediodactylus kotschyi

Δονούσα 05/03/2013

Pelophylax kurtmuelleri

Χώρα 2019

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Ο Πηλοφύλαξ του Kurt Mueller είναι ημερόβιος, ντροπαλός βάτραχος που συχνά λιάζεται έξω από το νερό και βουτά μέσα σε αυτό μόλις αισθανθεί κίνδυνο. Συναντάται σε έλη, λίμνες, ποτάμια, ρεματιές και στάσιμα νερά.

Ετυμολογία:

Pelophylax < πηλός (πηλός, λάσπη, τέλμα) + φύλαξ = ο φύλακας του βάλτου.

kurtmuelleri < αφιερωμένο στον Kurt Mueller, ο οποίος συνέλεξε τον ολότυπο (ποταμός Έρτζεν, Αλβανία) το 1938

Upupa epops - τσαλαπετεινός

Δονούσα 05/03/2013
photo (c)  Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Τερλάκι (Χώρα) 28/03/2006

Εντυπωσιακό πουλί. Ξεχωρίζει από το μακρύ λοφίο του με τις μαύρες μύτες. Δεν φοβάται τους ανθρώπους, αλλά προτιμάει να τους έχει σε απόσταση. Όταν ενοχληθεί σηκώνει το λοφίο του.

Ο τσσαλαπετεινός (Upupa epops) είναι αμέσως μετά τα χελιδόνια, το πουλί που είναι συνδεδεμένο με τον ερχομό της άνοιξης. Τρέφεται με έντομα, νύμφες, σαλιγκάρια, σκουλήκια. Στην Ελλάδα και την Αμοργό είναι καλοκαιρινός επισκέπτης και έρχεται για να ζευγαρώσει και να αναπαραχθεί. Φωλιάζει σε κορμούς δέντρων, σχισμές βράχων, κτίρια, ερείπια.

Φεύγει από την Ελλάδα τον Σεπτέμβριο και ξεχειμωνιάζει στην Αφρική και τη Νότια Ισπανία. Στην Αμοργό, λόγω του ζεστού κλίματος, μένει μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου.

Elaphe quatuorlineata λαφίτης

Χώρα 2019 

φωτογραφία Μανώλης Σιμιδαλάς

Η Ελαφή η τετράγραμμη [Elaphe quatuorlineata (Bonnaterre, 1790)] είναι ένα φίδι με μεγάλη εξάπλωση στην ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά.

Αμοργιανό όνομα: λαφίτης

Ο λαφίτης φθάνει σε μήκος το 1,5 μέτρο και σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να φτάσει τα 2,5 μέτρα. Είναι ρωμαλέο, ημερόβιο φίδι. Κυνηγά στο έδαφος ενώ είναι και επιδέξιος κολυμβητής. Τρέφεται με τρωκτικά (ποντίκια, αρουραίοι), μικρά κουνέλια, πτηνά, σαύρες, αμφίβια και αυγά. Ζευγαρώνει την άνοιξη και τα θηλυκά γεννούν 3-18 αυγά και τα εκκολαπτόμενα φίδια έχουν μήκος έως και 40cm.  Συνήθως έχει ήπιο χαρακτήρα και καθόλου επιθετικό.

Η συνήθης εμφάνιση του λαφίτη είναι με 4 σκούρες γραμμές κατά μήκος του σώματός του. Στην Αμοργό υπάρχουν και άτομα που δεν έχουν 4 γραμμές, όπως αυτό της φωτογραφίας.

Στον ιστότοπο www.herpetofauna.gr σημειώνεται: 

«Μονόχρωμα άτομα από την Αμοργό περιγράφηκαν από κάποιους ερευνητές ως ξεχωριστό υποείδος Elaphe quatuorlineata rechingeri (Werner, 1932) ή ως ξεχωριστό είδος Elaphe rechingeri (Clark, 1994), σήμερα όμως οι ονομασίες αυτές αντιμετωπίζονται σαν συνώνυμα του Elaphe quatuorlineata muenteri».

Ετυμολογία:

Elaphe < ελαφή (αρχαία ελληνική λέξη για το δέρμα του ελαφιού).

quatuorlineata < quatuor (τέσσερα) + linea (γραμμή).

Dactylorhiza romana

Η ορχιδέα Dactylorhiza romana [(Sebastiani. 1813) Soó 1962] εξαπλώνεται στην Ανατολική Ευρώπη και την Μεσόγειο. Περιγράφηκε το 1813 από την περιοχή της Ρώμης με αρχικό όνομα Orchis romana.

Στην Αμοργό αναφέρεται από το P. Delforge από τρεις τοποθεσίες στο Ρίχτι.

Είναι η μόνη δακτυλόριζα που φύεται σε χαμηλά υψόμετρα και στη νότια Ελλάδα και τα νησιά.

Λεπτό φυτό, ύψους 10-30 εκατοστών. Φύλλα 3-9 λογχοειδή.

Βιότοπος: φρυγανότοποι, μακία βλάστηση, αραιά δάση σε υψόμετρα μέχρι 2.000 μέτρα.

Άνθη: συνήθως ροζ- πορφυρά και πιο σπάνια λευκά.

Άνθιση: Μάρτιος - Απρίλιος.

Ετυμολογία:

Dactylorhiza < δάκτυλο + ρίζα ==> από το σκληρό ρίζωμα που είναι χωρισμένο σαν τα δάκτυλα του χεριού.

romana < Roma = ρωμαϊκή, της Ρώμης.

Eryx jaculus Έρυξ

Δονούσα 05/03/2013
photo (c)  Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Κοινό άκακο, μη δηλητηριώδες φίδι στα νησιά μας: Αμοργός, Δονούσα, Κέρος, Αντικέρι, Ηρακλειά, Πάνω Κουφονήσι, Σχινούσα.

Στο http://www.herpetofauna.gr/ αναφέρονται τα εξής:

Μη δηλητηριώδες. Στην χώρα μας απαντά το υποείδος Eryx jaculus turcicus (Olivier, 1801). Ολικό μήκος έως 80cm συνήθως όμως μικρότερο. Κυρίως νυκτόβιο φίδι. Την άνοιξη, λόγω περιόδου ζευγαρώματος, μπορεί να παρατηρηθεί και την ημέρα, καθώς και το φθινόπωρο. Χαρακτηριστική "κολοβή" ουρά που μοιάζει σε σχήμα με το κεφάλι. Ψάχνει για την λεία του συνήθως μέσα σε τρύπες τρωκτικών ή στήνει ενέδρες κάτω από την άμμο ή στο χώμα όπου θάβεται με επιδεξιότητα. Τρέφεται κυρίως με τρωκτικά, αλλά και με σαύρες, νεοσσούς και μερικές φορές με μεγάλα ασπόνδυλα. Ζευγαρώνει από τον Απρίλιο έως τον Μάιο και τα θηλυκά γεννούν κατά τα τέλη Αυγούστου 5-20 νεογνά που έχουν μήκος 12-15cm και ενηλικιώνονται περίπου μετά το 3ο έτος ζωής τους. Είναι το μοναδικό είδος Βόα στην Ευρώπη. Άκακο φίδι που σε πολλές περιοχές το περνούν λανθασμένα για Οχιά και το σκοτώνουν.

Άλλες ονομασίες:
Ερημόφιδο, Λουρίτης, Νταλάκι, Τόπακας, Τάπακας, Τυφλίτης (λανθασμένα)

Περισσότερες πληροφορίες και φωτογραφίες στο:

http://www.herpetofauna.gr/index.php?module=cats&page=read&id=141

Astragalus spruneri

Κατάπολα 31/03/2007 Άγιος Παντελεήμονας

Ο Αστράγαλος του Σπρούνερ (Astragalus spruneri Boiss. 1843) είναι βαλκανικό φυτό, με εξάπλωση στην Βόρεια Ελλάδα, το Αιγαίο, την Πελοπόννησο, της Εύβοια και την Στερεά Ελλάδα.
Στην Αμοργό αναφέρεται από τα Κατάπολα, την Αρκεσίνη και την νησίδα Γραμβούσα. Φύεται επίσης σε αρκετές θέσεις στην Ηρακλειά, ενώ αναφέρεται και από την Δονούσα, τις νησίδες Μάκαρες κοντά στην Δονούσα και το Πάνω Κουφονήσι.
Βιότοπος: βραχώδεις θέσεις, φρύγανα, διάκενα κωνοφόρων δασών, σε υψόμετρα 0-750 μ..
Πολυετής πόα, σχεδόν χωρίς βλαστό.
Φϋλλα τριχωτά. Φυλλάρια ωοειδή. Παράφυλλα τριγωνικώς λογχοειδή.
Ταξιανθίες σε κεφαλιόμορφους βότρεις με 3-10 άνθη κοκκινωπά-ρόδινα. Βράκτια προμήκη,  μικρά. Κάλυκας με πυκνό τρίχωμα και δόντια δις μικρότερα του σωλήνα. Πέτασος διπλάσιος του κάλυκα και πτέρυγες σπαθοειδείς, ακέραιες.
Καρπός χέδρωπας προμήκης, ροπαλοειδής ή κυρτός, τραχύς.
Ανθίζει Μάρτιο - Μάιο.

Ετυμολογία:
Astragalus > αστράγαλος (φυτό που αναφέρει ο Διοσκουρίδης) > αστήρ + γάλα ==> από το χρώμα και το σχήμα των ανθέων - οι αρχαίοι πίστευαν ότι η βρώση του φυτού αυξάνει το γάλα των κατσικιών.
spruneri > αφιερωμένος στον Βαυαρό βοτανικό Wilhelm von Spuner (1805-1874).

Anchusa aegyptiaca

Η Άγχουσα η αιγυπτιακή (Anchusa aegyptiaca (L.) A.DC. 1846) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Στην Ελλάδα έχει βασική κατανομή στην Αττική, την Κρήτη, την Κάσο,την νήσο Σαρία της Καρπάθου και τις Κυκλάδες (Σερφοπούλα, Φολέγανδρος, Σίκινος, Κίμωλος, Σίφνος, Νάξος, Θήρα, Άνδρος, Δεσποτικό Αντιπάρου)

Φύεται σε πετρώδεις περιοχές, συνήθως κοντά στην θάλασσα.

Στην Αμοργό αναφέρεται από τα Θολάρια. Στα άλλα νησιά μας φύεται στην Ηρακλειά, την Άνυδρο (Αμοργοπούλα), το Αντικέρι και τα Λέβιθα.

Allium ampeloprasum

Το γεώφυτο Άλλιο το αμπελόπρασο (Allium ampeloprasum, L. 1753) είναι μεσογειακό φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ελλάδα.
Υψηλό βολβόριζο φυτό με φύλλα στενά, οδοντωτά. Σκιάδιο σφαιρικό έως 8 εκ. διάμετρο, με πλήθος ροδοκόκκινα άνθη και έντονη μυρωδιά σκόρδου. Φύεται σε άκρες δρόμων, εγκαταλειμμένα χωράφια, υποβαθμισμένα εδάφη. 
Ανθίζει από τον Μάιο μέχρι το καλοκαίρι.
 
Ετυμολογία:
Allium > αllium (λατιν. Πλίνιος) > άγλις, -ίθος, η κεφαλή ή σκελίδα σκόρδου (σύμφωνα με τον Ottorino Pianigiani, 1845-1926, Ιταλό δικαστή, πολιτικό και γλωσσολόγο).
ampeloprasum  > άμπελος + πράσο (άγριο σκόρδο που καλλιεργούσαν στις άκρες αμπελώνων) - αμπελόπρασο Στην Αμοργό το βρίσκουμε κυρίως στα Κατάπολα και την Αιγιάλη, ενώ αναφέρεται και από την Χώρα. Υπάρχει και στην Ηρακλειά, όπου το φωτογράφισε και το πρόσθεσε στην χλωρίδα του νησιού ο Γιάννης Γαβαλάς, και επίσης στα νησιά Κουφονήσι και Λιάδι.

Ophrys aegaea από την Δονούσα

 

Δονούσα 05/03/2013

photo (c)  Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος

Η Οφρύς τους Αιγαίου (Ophrys aegaea Kalteisen & H. R. Reinhard 1987) είναι ενδημική ορχιδέα Κυκλάδων και Δωδεκανήσου.
Περιγράφτηκε από την Κάρπαθο το 1987. Αργότερα βρέθηκε στην Κάσο και την Αμοργό (Κατάπολα). Το 2007 ο Γιάννης Γαβαλάς βρήκε έναν ικανοποιητικό πληθυσμό της και στην Ηρακλειά, διευρύνοντας προς τα δυτικά την εξάπλωσή της. Το 2013 ο Δαυΐδ Κουτσογιαννόπουλος την βρήκε και στην Δονούσα.
Κοντόχοντρο, εύρωστο φυτό με συνήθως 2-3 άνθη. Τα σέπαλα είναι ρόδινα με μεσαία πράσινη νεύρωση.
Στην Κάρπαθο προτιμά αραιά πευκοδάση. Στην Αμοργό και την Ηρακλειά φυτρώνει σε φρυγανότοπους. Την βρίσκουμε και σε παλαιούς ελαιώνες.
Ανθίζει από τα τέλη Φεβρουαρίου μέχρι τα τέλη Μαρτίου.

Ετυμολογία:
Ophrys > Οφρύς (φρύδι). Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποια χαρακτηριστικά του γένους Ophrys αναφέρεται το όνομα ενώ υπάρχει και το ενδεχόμενο γλωσσικής παρερμηνείας
aegaea > Αιγαίο.