Salvia fruticosa - φασκόμηλο

Παναγία Επανοχωριανή 19/04/2005 Λαγκάδα

Η Salvia fruticosa, Mill. 1768, είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου, με ευρεία εξάπλωση σε όλη την Ελλάδα.
Κοινή ονομασία: φασκομηλιά, αλισφακιά
Πολυετές φρύγανο με βλαστούς πολλούς, όρθιους, καλυμμένους με πυκνό λευκό χνούδι, στην κορυφή κολλώδεις.
Φύλλα, πράσινα από πάνω, λευκωπά στην κάτω πλευρά με δυο μικρά λοβοειδή φυλλάρια στη βάση, χαρακτηριστικό που έδωσε και το συνώνυμο (Salvia triloba = με τρεις λοβούς).
Πολύ αρωματικό φυτό που συχνά χρησιμοποιείται σαν αφέψημα.
Βιότοπος: πετρώδεις τοποθεσίες, φρύγανα, λιβάδια, σε υψόμετρα 0-600 (1150) μ..
Άνθη ανοιχτορόδινα με κάλυκες οδοντωτούς, οξύληκτους κοκκινωπούς με ανάπτυξη που σταματά μετά την άνθηση.
Ανθίζει από τα τέλη Μαρτίου μέχρι τον Ιούνιο.

Ετυμολογία:
Salvia > sálvo θεραπεύω, διασώζω - όνομα που χρησιμοποιεί ο Πλίνιος γαι το φασκομηλο Salvia officinalis για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.
fruticosus, a, um > frutex (λατιν.) θάμνος = θαμνώδης, πολύβλαστη. 

Lupinus pilosus

Κατάπολα 31/03/2006

Ο Lupinus pilosus (L. 1774) είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Φύεται σε σχεδόν όλα τα νησιά του Αιγαίου. Κοινό στην Αμοργό.

Αμοργιανό όνομα: λούμπουνας και λίμπουνας (πληθ. λιμπούνοι)

Οι καρποί του μοιάζουν με τα κουκιά και είναι πολύ πικροί. Στην Αμοργό τους έβαζαν στην Κατοχή σε σακιά μέσα στην θάλασσα για να ξεπικρίσουν και να τους φάνε.

Βιότοπος: ελαιώνες, άκρες δρόμων, φρύγανα σε γενικά ηλιόλουστες θέσεις και σε υψόμετρα 0-800 μ.

Φυτό μονοετές, τριχωτό, όρθιο.

Άνθη μπλε με λευκές πινελιές

Άνθιση: τέλη Μαρτίου - Μάιος.

Ετυμολογία:

Lupinus < αντιδάνειο από το «λέπω» = ξεφλουδίζω, αποφλοιώνω // κατ' άλλη εκδοχή από το  λατινικό lúpus (λύκος) ==> πιθανή αναφορά για την τοξικότητα του λούπινων, που είναι κατάλληλα για λύκους (που όμως είναι σαρκοφάγοι).

pilosus < pilus (λατιν.), τρίχα = δασύτριχος, τριχωτός.

09/12/2005

25/03/2006

Το Cyclamen hederifolium subsp. crassifolium

Θεολόγος 15/11/2009 Κρίκελος

Το Cyclamen hederifolium subsp. crassifolium [(Hildebr.) Culham & al.] είναι ενδημικό Κυκλάδων, Στερεάς, Πελοποννήσου και Ιονίου.

Βιότοπος: δροσερές και σκιερές τοποθεσίες σε δάση, χαράδρες και ρεματιές.

Φύλλα παρόμοια μ΄ αυτά του κισσού (hedera) απ' όπου και το όνομα. Τα φύλλα εμφανίζονται μαζί με τα άνθη ή αμέσως μετά.

Κόνδυλος πολύ μεγάλος, πεπλατυσμένος, χωρίς χοντρές ρίζες.

Άνθη ανοιχτορόδινα, σκούρα με προεξοχές στη στεφάνη.

Ανθίζει το φθινόπωρο μέχρι νωρίς τον χειμώνα.

Ετυμολογία

Cyclamen < κυκλάμινος > κύκλος - από τους τέλειους κύκλους που κάνουν οι καρποφόροι βλαστοί και η στεφάνη.

hederifolium < hedera (λατιν) κισσός + folium (λατιν.) φύλλο = κισσόφυλλο

crassifolium < crassus παχύς, λιπαρός + folium φύλλο ==> από την λιπαρή υφή των φύλλων.

Silene vulgaris subsp. macrocarpa

Λαγκάδα 15/11/2009 Lagada

Lactuca acanthifolia

Λαγκάδα 15/11/2009

Η Lactuca acanthifolia (Willd.) Boiss. 1875 είναι φυτό της Ανατολικής Μεσογείου με εξάπλωση στην νότια και νησιωτική Ελλάδα.
Συνώνυμο: Lactuca amorgina Halácsy 1899
Τυπικό πολυετές χασμόφυτο, που φύεται μέσα ρωγμές και προεξοχές ασβεστολιθικών βράχων, με έντονο ξυλώδες απόθεμα με φύλλα παραμένοντα.
Τα φύλλα της βάσης σχηματίζουν ρόδακα, είναι ελαφρώς σαρκώδη με οδοντωτούς λοβούς και αραχνοειδές τρίχωμα στην βάση των μίσχων.
Βλασός έως 1 μέτρο, υπόλευκο.
Άνθη κίτρινα
Ανθίζει Ιούνιο - Σεπτέμβριο, ενίοτε μέχρι και τα μέσα του φθινόπωρου.

Ετυμολογία:
Lactuca > lac, láctis, γάλα - για τον άφθονο λευκό χυμό που έχουν είδη του γένους - μαρούλι, θρίδαξ.
acanthifolia > άκανθα + folium φύλλο. 

Sternbergia lutea

Θεολόγος (Αιγιάλη) 15/11/2009 Κρίκελος

Η Στερνμπέργκια η κίτρινη [Sternbergia lutea (L.) Ker Gawl. ex Spreng. 1825] είναι μεσογειακό γεώφυτο.
Έχει μεγάλη εξάπλωση στην Ελλάδα, με εξαίρεση την Δυτική Μακεδονία.
Έχει ευρεία εξάπλωση στην Αμοργό, στολίζοντας το φθινόπωρο κυρίως βραχώδεις θέσεις.
Ανάλογα με τις περιοχές ονομάζεται κρινάκι, κίτρινο κρινάκι, λαλές, αγριολαλές και αγριόκρινος.
Τοπικό όνομα στην Αμοργό: πούλα
Είναι πολυετής, πόα με βολβοειδές ρίζωμα, φύλλα λογχοειδή, στενόμακρα, ανεπτυγμένα κατά την άνθιση. Ανθίζει το φθινόπωρο. Άνθη κίτρινα, με 6 λογχοειδή τέπαλα μήκους μέχρι 6 εκατοστά. Στην βάση τους έχουν μία μεμβρανώδη σπάθη.Μοιάζει με κρόκο αλλά διαφέρει στους ανθήρες, τους βιότοπους κλπ και άλλωστε ανήκει σε άλλη βοτανική οικογένεια.
Φύεται κυρίως σε πετρώδεις τοποθεσίες. Συχνά καλλιεργείται σαν καλλωπιστικό. 

Ετυμολογία:
Sternbergia > είδος αφιερωμένο στον Caspar (Kaspar) Maria von Sternberg (1761-1838), Βοημό βοτανικό που θεωρείται ιδρυτής του κλάδου της Παλαιοβοτανικής
lutea = κίτρινη.

Pleurotus eryngii var. ferulae - αρτηκίτης

Ηρακλειά 17/11/2009

Το μανιτάρι Pleurotus eryngii var. ferulae φυτρώνει στην βάση των ξεραμένων βλαστών του άρτηκα - νάρθηκα (Ferula communis), γι' αυτό και ονομάζεται «αρτηκίτης» στην Αμοργό και στην Ηρακλειά. Για τον ίδιο λόγο, επιστημονικά συνιστά την ποικιλία (var.) ferulae. Παίρνοντας πλούσια θρεπτικά συστατικά από την ψύχα του άρτηκα, πολλές φορές ο αρτηκίτης παίρνει γιγιαντιαίες διαστάσεις και μεγάλο βάρος. Σε παλιά καφενεία της Χώρας και της Αιγιάλης, υπάρχουν κρεμασμένοι στους τοίχους τεράστιοι αποξηραμένοι αρτηκίτες.

Buteo buteo - γερακίνα

Χώρα 14/11/2009

Η γερακίνα (Buteo buteo) είναι ημερόβιο μεσαίου μεγέθους αρπακτικό πουλί με εξάπλωση σε Ευρώπη, Ασία, Αφρική.

Είναι από τα μεγαλύτερα είδη των γερακιών (γερακίνες, γεράκια, κίρκοι, ξεφτέρια, σαΐνια, πετρίτες, κιρκινέζια) με μήκος κοντά στα 60 εκατοστά, άνοιγμα φτερών μέχρι και 1,3 μέτρα και βάρος μέχρι και 1,2 κιλά.

Ο βιότοπός της είναι μικρά δάση με γειτονικά λιβάδια, θαμνότοπους και καλλιέργειες.

Τρέφεται με μικρά θηλαστικά και κυρίως ποντίκια αλλά και με πουλιά, ερπετά, αμφίβια, ασπόνδυλα και νεκρά ζώα.

Ετυμολογία

Buteo < buteo (-onis) είδος γερακιού. Αρχαίο όνομα τρίορχος & τριόρχης).

Γερακίνα < γεράκων (μεσν) < ιεράκιον < ιέραξ (αρχ.).

«Τῶν δ' ἱεράκων κράτιστος μὲν ὁ τριόρχης, δεύτερος δ' ὁ αἰσάλων, τρίτος ὁ κίρκος…» (Αριστοτέλης)

Motacilla alba - λευκοσουσουράδα

Κατάπολα 06/04/2007 Katapola

Phalacrocorax aristotelis θαλασσοκόρακας

Κατάπολα 26/09/2007 Katapola

Νεαρός θαλασσοκόρακας