Αρκεσίνη - Κάτω Μεριά, 06/04/2004
Η Ferula communis (Φερούλα η κοινή), ο
άρτηκας όπως λέγεται στην Αμοργό, είναι ένα ξεχωριστό φυτό ήδη από την αρχαιότητα. Το σαρκώδες περιεχόμενο των βλαστών του καίγεται πολύ αργά και γι' αυτό τον λόγο οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν τους ξεραμένους βλαστούς του σαν πυρσούς. Με έναν τέτοιο πυρσό, όπως θέλει η μυθολογία, παρέδωσε ο Προμηθέας στους ανθρώπους την φωτιά. Οι Μαινάδες παριστάνονται, σε πλήθος αγγειογραφιών που εικονίζουν διονυσιακές γιορτές, να κρατάνε ένα ραβδί από άρτηκα που στην κορυφή του είναι βαλμένο ένα κουκουνάρι. Αυτό το τελετουργικό όργανο λεγόταν «θύρσος».
Το καλοκαίρι ο άρτηκας παρουσιάζει την εικόνα που φαίνεται στην φωτογραφία πάνω. Στην Αμοργό παλιά χρησιμοποιούσαν τους ξεραμένους βλαστούς, οι οποίοι είναι πολύ ελαφροί αλλά ταυτόχρονα και πολλοί ανθεκτικοί, για να κατασκευάζουν σκαμνιά και χαμηλά καθίσματα. Επίσης τους χρησιμοποιούσαν στα ιστιοφόρα για να διατηρούν την φωτιά. Στην Αμοργό το φυτό διατηρεί το αρχαίο του όνομα «νάρθηκας» ελαφρά παρεφθαρμένο ως «άρτηκας».
Ο άρτηκας (Ferula communis) είναι πολυετές φυτό, συγγενές με το άγριο καρότο, τον μάραθο, το κώνειο, κλπ. Έχει μεγάλο, χοντρό και πολύ ελαφρύ βλαστό. Τα φύλλα του είναι πτεροσχιδή και μοιάζουν με του μάραθου. Μπορεί να φτάσει σε ύψος και τα 4 μέτρα. Τα κίτρινα άνθη του είναι σε επάκρια, σφαιρικά σκιάδια, που φέρουν μέχρι 40 ακτίνες. Στην Αμοργό βρίσκεται παντού αλλά σε μεγάλους αριθμούς συναντάται σε παλιά χωράφια στην Αρκεσίνη της Κάτω Μεριάς και στην Χώρα. Βλασταίνει από τα μέσα Φεβρουαρίου και ανθίζει την άνοιξη.
Άνθος άρτηκα. Αρκεσίνη - Κάτω Μεριά, 29/03/2007
Άρτηκας με φόντο την Χώρα, 05/04/2004
Άρτηκας έξω από τον φούρνο της Χώρας, 07/04/2004
Άρτηκας στην Αρκεσίνη με φόντο μια συστάδα με σχίνους, 29/03/2007
Παραλία Αγίου Παντελεήμονα - Κατάπολα
